|
|
|
| ECLI:NL:OGEAC:2026:218 | | | | | Datum uitspraak | : | 18-11-2026 | | Datum gepubliceerd | : | 20-11-2026 | | Instantie | : | Gerecht in eerste aanleg van Curaçao | | Zaaknummers | : | CUR202601478 en CUR202601 CUR202601478 en CUR202601 | | Rechtsgebied | : | Bestuursrecht | | Indicatie | : | Uitspraak op beroepen tegen een verleende ontheffing op grond van de Rifbeheerverordening voor het verplaatsen van koralen ten behoeve van landaanwinning in zee voor de uitbreiding van een resort.Het Gerecht komt tot het oordeel dat de beroepen gegrond zijn. De minister heeft onvoldoende zorgvuldig onderzocht of zich binnen de footprint van de beoogde landaanwinning SPAW-II‑koralen bevinden. Bij de uitvoering van de onderzoeken is uitgegaan van een beperktere footprint dan de footprint waarop de ontheffing betrekking heeft. Daardoor bestaat onvoldoende duidelijkheid over de aanwezigheid van deze beschermde koraalsoorten binnen de (gewijzigde) footprint en bufferzone en over de vraag of voldoende maatregelen zijn getroffen om verstoring en beschadiging van deze soorten te voorkomen. De minister moet alsnog zorgvuldig en volledig onderzoek laten uitvoeren en binnen vier maanden na verzending van deze uitspraak opnieuw op de aanvraag beslissen. De overige beroepsgronden van eisers slagen niet. | | Trefwoorden | : | bouwvergunning | | | burgerlijk wetboek | | | gewassen | | | perceel | | | vrijstelling | | | | Uitspraak | GERECHT IN EERSTE AANLEG VAN CURAÇAO
Uitspraak
in de zaken tussen:
[eiseres],eiseres,
wonende in Curaçao,
en
[eiser 1], [eiser 2] en [eiser 3],
eisers,
allen wonende in Nederland,
gemachtigde: mr. ir. R. Rijnberg, advocaat,
en
de stichting FUNDASHON PRO MONUMENTO (hierna: ProMo),
eiseres,
gevestigd te Curaçao,
gemachtigden: mr. ir. R. Rijnberg, advocaat, en D. Klaus,
hierna gezamenlijk: eisers;
tegen
de minister van Gezondheid Milieu en Natuur (GMN),
verweerder,
gemachtigden: mr. R.A.H.P. Pols, advocaat, en mr. G.N. Hollander,
met als derde-belanghebbende:
de besloten vennootschap Flamingo Ontwikkelingsmaatschappij B.V.,
gevestigd in Curaçao,
gemachtigden: mr. M.G. Woudstra en mr. R.C.M.S. van der Heide, advocaten.
Partijen worden hierna eisers, de minister en FOM genoemd.
Inleiding
1.1
In deze uitspraak beoordeelt het Gerecht de beroepen van eisers tegen de ontheffing die is verleend aan FOM voor het afbreken, afzagen of op enige andere wijze losmaken van koralen voor verplaatsing ten behoeve van een (land)uitbreidingsproject (de ontheffing).
1.2
De minister heeft bij ministeriële beschikking van 21 april 2026 aan FOM deze ontheffing verleend. Aan de ontheffing is een compensatieplan verbonden.
1.3
Eisers hebben op 28 april 2026, onderscheidenlijk 6 mei 2026 beroep ingesteld en producties ingediend. Zij hebben hun beroepen op 3 juni 2026, onderscheidenlijk 4 juni 2026 aangevuld, opnieuw met overlegging van producties.
1.4
Eisers hebben het Gerecht daarnaast bij verzoekschrift van 4 mei 2026, onderscheidenlijk 6 mei 2026 verzocht om bij wijze van voorlopige voorziening de ontheffing te schorsen (de verzoeken). Het Gerecht heeft de verzoeken bij uitspraak van 20 mei 2026 toegewezen en de ontheffing geschorst tot zes weken na de uitspraak op de beroepen die nu ter beoordeling voorliggen. Voor de overwegingen die tot dit oordeel hebben geleid verwijst het Gerecht naar de uitspraak, gepubliceerd op rechtspraak.nl onder nummer ECLI:NL:OGEAC:2026:64.
1.5
De minister heeft bij verweerschrift van 4 september 2026 op de beroepen gereageerd en daarbij producties overgelegd.
1.6
FOM heeft op 4 september 2026 schriftelijk op de beroepen gereageerd en daarbij producties overgelegd.
1.7
Eisers hebben op 14 september 2026 nadere producties overgelegd.
1.8
De minister heeft bij beschikking van 28 september 2026, verzonden op 29 september 2026, de ontheffing van 21 april 2026 gewijzigd.
1.9
Eisers hebben op 28 september 2026 nadere producties ingediend. ProMo heeft op 29 september 2026 nadere producties ingediend.
1.10
FOM heeft op 29 september 2026 schriftelijk gereageerd en nadere producties ingediend.
1.11
De minister heeft op 1 oktober 2026 een memo van EcoVision van 29 september 2026 ingediend.
1.12.
Het Gerecht heeft de beroepen op 7 oktober 2026 gevoegd op zitting behandeld. [Eiseres] is verschenen, bijgestaan door mr. Rijnberg. Eisers [eiser 1, eiser 2 en eiser 3] hebben zich laten vertegenwoordigen door mr. Rijnberg. ProMo heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. Rijnberg en Klaus. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigden mr. Pols en mr. Hollander. Verder zijn namens de minister verschenen [naam specialistisch adviseur], [naam adviseur], adviseur, en [naam waarnemend directeur], waarnemend directeur van het ROP. FOM heeft zich laten vertegenwoordigen door haar directeuren [naam directeur 1] en [naam directeur 2], en projectcontroller [naam projectcontroller], en mr. Woudstra en mr. Van der Heide.
1.13
De beroepen zijn gelijktijdig, maar niet gevoegd, behandeld met een ander beroep van eiseres, eiser 1, eiser 2 en eiser 3, bij het Gerecht geregistreerd onder nummer CUR202601411. Dit betreft een beroep tegen de vergunning die door de minister van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning (VVRP) aan FOM is verleend op grond van artikel 20 van de Landsverordening maritiem beheer (LMB-vergunning). Het Gerecht zal vandaag ook in dit beroep uitspraak doen.
1.14
De beroepen zijn ook gelijktijdig, maar niet gevoegd, behandeld met de beroepen van eisers tegen een door de minister van VVRP aan FOM verleende bouwvergunning voor een revetment. Deze beroepen zijn bij het Gerecht geregistreerd onder zaaknummers CUR202601929 en CUR202602304. Het Gerecht heeft het onderzoek in die beroepen op de zitting geschorst vanwege onduidelijkheid over – kortgezegd –ontwerp en ligging van het revetment. Na ontvangst van de nadere informatie en reacties van partijen zal het Gerecht het onderzoek in die beroepen in beginsel sluiten en op een later moment uitspraak doen.
De beoordeling van het Gerecht
2.1
Het Gerecht beoordeelt de ontheffing aan de hand van de beroepsgronden van eisers.
2.2
Het Gerecht komt tot het oordeel dat de beroepen gegrond zijn. De minister heeft onvoldoende zorgvuldig onderzocht of zich binnen de footprint van de beoogde landaanwinning SPAW-IIkoralen bevinden. Bij de uitvoering van de onderzoeken is uitgegaan van een beperktere footprint dan de footprint waarop de ontheffing betrekking heeft. Daardoor bestaat onvoldoende duidelijkheid over de aanwezigheid van deze beschermde koraalsoorten binnen de (gewijzigde) footprint en bufferzone en over de vraag of voldoende maatregelen zijn getroffen om verstoring en beschadiging van deze soorten te voorkomen. De minister moet alsnog zorgvuldig en volledig onderzoek laten uitvoeren en binnen vier maanden na verzending van deze uitspraak opnieuw op de aanvraag beslissen. De overige beroepsgronden van eisers slagen niet.
2.3
Hierna legt het Gerecht dit oordeel uit.
Wat is relevant om te weten in deze zaken?
3.1
FOM exploiteert sinds 2009 een luxe resort aan de [perceel FOM] in Curaçao. Eiseres heeft het vruchtgebruik van het naast het resort gelegen perceel [perceel eisers] en de daarop staande woning. Eisers [eiser 1, eiser 2 en eiser 3] zijn de blote eigenaren van dit perceel en de woning. FOM werkt sinds 2021 aan een plan om het resort uit te breiden. FOM heeft met de overheid overeenstemming bereikt over de uitgangspunten van die uitbreiding in een zogeheten Letter of Intent van 4 juli 2022.
3.2
Fase 1 van de uitbreiding omvat de bouw van twaalf hotelsuites, verdeeld over twee bouwblokken op de percelen [percelen]. Bij beschikking van 24 juli 2025 heeft de minister van VVRP hiervoor een bouwvergunning verleend. Het Gerecht heeft het daartegen gerichte beroep van eiseres bij uitspraak van 8 april 2026 ongegrond verklaard (ECLI:NL:OGEAC:2026:57). In het door Eiseres ingestelde hoger beroep, geregistreerd onder zaaknummer CUR2026H00131, is nog geen uitspraak gedaan.
3.3
Fase 2 van de uitbreiding betreft de realisering van extra hotelkamers op een nog aan te leggen landaanwinning ten zuiden van [perceel]. Ten behoeve van deze landaanwinning heeft FOM de ontheffing aangevraagd die in deze procedure ter beoordeling voorligt. Het landaanwinningsproject beslaat een oppervlakte van 2.800 m², waarvan 2.000 m² bestaat uit vlak terrein boven de waterlijn en 800 m² uit een onder water gelegen talud, ook wel aangeduid als de ‘tenen’. Het gebied waar de landaanwinning wordt gerealiseerd, wordt hierna aangeduid als de ‘footprint’. Daaromheen ligt een bufferzone.
3.4
De bouwplannen voor de accommodaties op de landaanwinning zijn nog niet definitief. Ter zitting is toegelicht dat wordt uitgegaan van de bouw van tien units met maximaal twee gasten per unit, met bijbehorende faciliteiten. De daarvoor benodigde bouwvergunning moet nog worden aangevraagd.
3.5
Omdat de beoogde landaanwinning leidt tot aantasting van de koralen die zich binnen de footprint bevinden, is voor deze activiteit een ontheffing vereist op grond van artikel 5 van de Rifbeheerverordening Curaçao (hierna: Rbv). FOM heeft deze ontheffing op 19 december 2023 aangevraagd en in dat kader verschillende onderzoeken laten uitvoeren, onder meer naar de aanwezigheid van koraal op de locatie van de beoogde landaanwinning en de mogelijkheden om dit koraal te verplaatsen.
3.6
De minister heeft op 5 februari 2024 aan FOM de gevraagde ontheffing verleend. Deze ontheffing is op 20 september 2024 ingetrokken en op diezelfde datum opnieuw verleend. Naar aanleiding van de door eisers ingestelde beroepen tegen de ontheffing en LMB-vergunning heeft de minister onderzoek laten uitvoeren naar de actuele toestand van het mariene milieu en de natuur. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat de toestand van het koraal binnen de footprint drastisch was verslechterd en dat het koraal grotendeels was afgestorven. Omdat deze onderzoeksresultaten niet bij de besluitvorming over de ontheffing waren betrokken, heeft de minister de op 20 september 2024 verleende ontheffing bij beschikking van 15 januari 2025 weer ingetrokken. Bij uitspraak van 29 januari 2025 heeft het Gerecht de door eisers tegen die ontheffing ingestelde beroepen (geregistreerd onder nummers CUR202404359, CUR202404523 en CUR202404040) niet-ontvankelijk verklaard vanwege het ontbreken van procesbelang.
3.7
FOM heeft daarop aanvullende onderzoeken laten uitvoeren en heeft haar uitvoerings- en koraalherstelplannen aangepast. Het ‘Coral Relocation and Reef Restoration Program’ (compensatieplan) van februari 2026, opgesteld door Corales de Paz, voorziet in maatregelen gericht op koraalverplaatsing, habitatverbetering en langjarige ecologische compensatie en verrijking van minimaal 3.000 m2 aan koraalrif habitat voor een periode van tien jaar. FOM heeft zich door middel van een brief van 9 maart 2026 financieel gecommitteerd aan een monitoringsprogramma voor de duur van tien jaar en een jaarlijkse investering van Cg 50.000,- ter uitvoering van het compensatieplan. In een brief van 18 augustus 2026 heeft FOM dit bedrag gewijzigd naar USD 50.000,-.
3.8
Op 31 maart 2026 heeft GMN positief geadviseerd over de aanvraag. Volgens GMN kan, na afweging van alle betrokken belangen, worden geconcludeerd dat het project, mits onderworpen aan strikte en afdwingbare voorwaarden ter bescherming van het marine milieu, verenigbaar is met het algemeen belang als bedoeld in de toepasselijke regelgeving. Dit positieve advies is ten grondslag gelegd aan de ontheffing die op 21 april 2026 aan FOM is verleend.
3.9
Naar aanleiding van de uitspraak van de voorzieningenrechter van 20 mei 2026 heeft GMN op 10 augustus 2026 een nader advies uitgebracht. Dit nadere advies heeft geleid tot de beschikking van 28 september 2026, waarin de minister de ontheffing van 21 april 2026 heeft gewijzigd.
3.10
Voor het realiseren van de landaanwinning heeft FOM, naast de ontheffing op grond van de Rbv, ook een vergunning nodig op grond van de Landsverordening maritiem beheer (LMB-vergunning) en op grond van de Bouw- en woningbouwverordening (bouwvergunning). De minister van VVRP heeft bij beschikking van 1 april 2026, gewijzigd bij beschikking van 14 april 2026, de LMBvergunning verleend en bij beschikking van 11 mei 2026 de bouwvergunning. Zoals hiervoor onder 1.14 en 1.15 is overwogen, zijn tegen deze vergunningen afzonderlijke procedures aanhangig bij het Gerecht.
Is ProMo ontvankelijk in haar beroep?
4. Anders dan FOM betoogt, is ProMo naar het oordeel van het Gerecht belanghebbende bij de ontheffing. Uit haar statuten blijkt dat ProMo zich onder meer richt op het behoud en beheer van natuurgebieden en andere uit landschappelijk of historisch oogpunt waardevolle terreinen op Curaçao, in de ruimste zin van het woord, alsmede het bevorderen van de waardering daarvoor. Daarbij zet zij zich blijkens haar statuten tevens in voor het behoud en herstel van natuur en landschap. Nu ProMo daarnaast met stukken heeft onderbouwd dat zij op dit terrein ook feitelijke werkzaamheden heeft verricht, is het belang dat zij ingevolge haar statutaire doelstelling behartigt rechtstreeks betrokken bij het bestreden besluit. Het Gerecht komt daarom ook toe aan een inhoudelijke beoordeling van het beroep van ProMo.
Moeten eisers gelegenheid krijgen nog een schriftelijke reactie in te dienen?
5.1
Eisers hebben ter zitting verzocht om schorsing van het onderzoek om hen in de gelegenheid te stellen schriftelijk te reageren op de gewijzigde ontheffingsbeschikking van 28 september 2026. Volgens eisers bevat deze beschikking veel nieuwe informatie en hebben zij, gelet op de korte tijd tussen de verzending daarvan per e-mail en de zitting, onvoldoende gelegenheid gehad om daarop adequaat te reageren. Nu het onderzoek ter zitting is gesloten, vat het Gerecht het verzoek mede op als een verzoek om heropening van het onderzoek.
5.2
Het Gerecht wijst het verzoek van eisers af. Weliswaar is de gewijzigde ontheffingsbeschikking anders geformuleerd, onder meer doordat daarin een aanvullende motivering is opgenomen over het algemeen belang en de aan de ontheffing verbonden voorwaarden niet langer in een afzonderlijke bijlage zijn opgenomen maar in artikel 2 van de beschikking zelf. Naar het oordeel van het Gerecht bevat de gewijzigde beschikking echter geen nieuwe feiten, omstandigheden of voorwaarden die niet al eerder bekend waren. Zo zijn de daarin opgenomen voorwaarden gelijk aan de voorwaarden die als bijlage waren gevoegd bij de ontheffingsbeschikking van 21 april 2026. Ook de motivering over het algemeen belang was al opgenomen in het nadere advies van 10 augustus 2026. Onder deze omstandigheden zijn eisers voldoende in de gelegenheid gesteld om op de inhoud van de gewijzigde ontheffingsbeschikking van 28 september 2026 te reageren. Van schending van het beginsel van hoor en wederhoor of van enige processuele benadeling van eisers is het Gerecht dan ook niet gebleken.
Wat heeft de minister aan de ontheffing ten grondslag gelegd?
6.1
Bij beschikking van 21 april 2026 heeft de minister een ontheffing verleend ten behoeve van een project van algemeen belang. Waarom het project het algemeen belang dient, is in de beschikking niet nader toegelicht. Aan de ontheffing heeft de minister verschillende adviezen en onderzoeksrapporten ten grondslag gelegd, waaronder adviezen van het ministerie van GMN en onderzoeksrapporten van EcoVision en Corales de Paz. Uit deze adviezen en rapporten leidt de minister af dat de SPAW-II-koraalkolonies binnen de footprint van het project zijn afgestorven. Hoewel de voorgenomen activiteiten negatieve gevolgen kunnen hebben voor beschermde mariene habitats en soorten, bevat het door FOM opgestelde compensatieplan volgens de minister voldoende mitigerende en compenserende maatregelen. Daarnaast heeft FOM zich vastgelegd om ter uitvoering van het compensatieplan jaarlijks Cg 50.000,- te investeren voor een periode van tien jaar. Onder deze omstandigheden acht de minister het plan toereikend, mits de uitvoering daarvan aan bepaalde voorwaarden voldoet. Om die reden heeft hij aan de ontheffing voorschriften verbonden die betrekking hebben op de uitvoering van het compensatieplan.
6.2
Aan de gewijzigde ontheffing van 28 september 2026 heeft de minister, naast de eerdere adviezen, een nader advies van het ministerie van GMN van 10 augustus 2026 ten grondslag gelegd. De minister onderkent dat de ontheffing van 21 april 2026 onvoldoende was gemotiveerd en heeft de motivering ten aanzien van het algemeen belang aangevuld. De aanvullende motivering komt er in de kern op neer dat het project volgens de minister zowel sociaaleconomische belangen als milieubelangen dient. Op de inhoud van deze motivering wordt in het vervolg van deze uitspraak nader ingegaan.
Wat voeren eisers tegen de ontheffing aan en wat vindt het Gerecht?
7. Eisers hebben meerdere beroepsgronden tegen de ontheffing aangevoerd. Het Gerecht zal deze beroepsgronden achtereenvolgens bespreken.
8. Eisers betogen dat de minister geen ontheffing mocht verlenen omdat de landaanwinning voor de uitbreiding van het resort een particulier, commercieel project betreft. Volgens eisers ontbreken gronden voor het ontlenen van een ontheffing als bedoeld in artikel 5 van de Rbv. Bovendien heeft de minister onvoldoende gemotiveerd waarom met dit commerciële project een zodanig zwaarwegend algemeen belang is gemoeid dat aantasting van de beschermde koralen daarmee kan worden gerechtvaardigd.
Mag een ontheffing worden verleend voor een particulier project op gronden aan het algemeen belang ontleend?
9.1
De beroepsgrond dat voor een project met een particulier karakter geen ontheffing kan worden verleend op gronden aan het algemeen belang ontleend, slaagt niet. Het Gerecht overweegt daartoe als volgt.
9.2.1
Artikel 2, eerste lid, van de Rbv bepaalt dat het verboden is om in onze wateren koralen af te breken, af te zagen of op enige andere wijze los te maken.
9.2.2
Artikel 5, eerste lid, van de Rbv bepaalt, voor zover hier relevant, dat de minister schriftelijk ontheffing kan verlenen van het in artikel 2 genoemde verbod voor wetenschappelijke en opvoedkundige doeleinden en op gronden aan het algemeen belang ontleend.
9.3
Bij eilandsverordening van 4 oktober 1989 (A.B. 1989, no.21) is aan artikel 5, eerste lid, van de Rbv het algemeen belang toegevoegd als zelfstandige grondslag voor het verlenen van een ontheffing. Volgens de Memorie van Toelichting was deze uitbreiding noodzakelijk om te voorkomen dat projecten die vanuit maatschappelijk oogpunt wenselijk zijn tot onrechtmatige situaties zouden leiden. Daarbij is uitdrukkelijk onderkend dat zowel particuliere als overheidsprojecten handelingen kunnen meebrengen die op grond van de Rbv verboden zijn, terwijl deze projecten tegelijkertijd een algemeen belang dienen. Als voorbeeld noemt de Memorie van Toelichting de aanleg van een strand en de bouw van een pier aan de Penstraat. Het Gerecht stelt vast dat dit voorbeeld betrekking heeft op de uitbreiding van het Avila Beach Hotel. Hieruit leidt het Gerecht af dat de wetgever rekening heeft gehouden met de mogelijkheid dat ook projecten met een particulier en commercieel karakter onder omstandigheden een algemeen belang kunnen dienen, en op die grond voor een ontheffing op grond van artikel 5, eerste lid, van de Rbv in aanmerking kunnen komen. Dat een project particuliere belangen dient, sluit dus niet uit dat met dat project ook belangen van algemene aard worden gediend. Gelet hierop staat het particuliere karakter van het onderhavige project er niet zonder meer aan in de weg dat de verleende ontheffing op het algemeen belang wordt gebaseerd.
Is voldoende gemotiveerd dat de ontheffing mocht worden verleend op gronden aan het algemeen belang ontleend?
10. Het Gerecht stelt vast dat de vergunning van 21 april 2026 geen motivering bevat waarom de beoogde uitbreiding van het resort als een project van algemeen belang moet worden aangemerkt. In de aanvullende beschikking van 28 september 2026 heeft de minister dit gebrek onderkend en de motivering op dit onderdeel aangevuld, onder verwijzing naar het nadere advies van het ministerie van GMN van 10 augustus 2026. Op grond van artikel 9b van de Lar hebben de beroepen van eisers tegen de beschikking van 21 april 2026 van rechtswege ook betrekking op de beschikking van 28 september 2026.
11.1
In de beschikking van 28 september 2026 is ingegaan op de vraag of het project waarvoor de ontheffing is verleend het algemeen belang dient. Bij die beoordeling is een afweging gemaakt van de verschillende betrokken belangen, waaronder die van het mariene milieu, de sociaaleconomische belangen en de ruimtelijke belangen.
11.2.1
Bij de beoordeling van de gevolgen voor het mariene milieu heeft de minister, onder verwijzing naar de adviezen en onderzoeksrapporten die aan de ontheffing van 21 april 2026 ten grondslag zijn gelegd, de volgende aspecten betrokken. Uit onderzoek blijkt dat de koraalbedekking in het projectgebied sterk en aanhoudend afneemt, dat sprake is van een toename van turfalgen en dat het koraal is aangetast door verbleking (bleaching) en koraalziekten (SCTLD). Verder zijn binnen de footprint geen levende SPAW-II beschermde koraalkolonies meer aanwezig. Hoewel het rif zich in gedegradeerde toestand bevindt, is nog steeds sprake van een ecologisch waardevol marien habitat dat bescherming verdient. De nog levende koraalkolonies vertegenwoordigen een potentiële genetische waarde en kunnen een belangrijke rol spelen bij het toekomstige herstel van het rif. De regering beschikt echter niet over de mogelijkheid om op korte termijn zodanige maatregelen te treffen dat de aanwezige stressoren voldoende worden beperkt om verdere degradatie van de koralen in het projectgebied te voorkomen. Daartegenover staat dat met het oog op het behoud van de nog gezonde koralen door FOM een migratie- en restauratieplan is opgesteld. Dit plan maakt onderdeel uit van de ontheffing en voorziet in de verplaatsing van koralen uit het projectgebied en de aanplant van nieuwe koralen. Tegen deze achtergrond zou afwijzing van de gevraagde ontheffing volgens de minister een reëel risico meebrengen dat ook de nog gezonde koralen in het projectgebied verloren gaan en het koraalrif verder achteruitgaat. Bij verlening van de ontheffing worden de kosten van de koraalmigratie en de uitvoering van het compensatieplan door FOM gedragen. Volgens de minister zal dit leiden tot een aanmerkelijke verbetering van het habitat en het mariene ecosysteem.
11.2.2
Ten aanzien van de sociaaleconomische belangen heeft de minister benadrukt dat de landaanwinning is bedoeld voor de realisatie van een aantal hotelunits en daarmee bijdraagt aan de verdere ontwikkeling van de toeristische sector. Volgens de minister vormt toerisme een belangrijke pijler van de Curaçaose economie en levert deze sector een substantiële bijdrage aan het bruto nationaal product en de werkgelegenheid. De overheid wil de groei van het toerisme bevorderen zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid voor de inwoners. De minister hecht in dat verband belang aan de ontwikkeling van toerisme in het luxesegment. Uit onderzoek blijkt dat massatoerisme een relatief beperkte bijdrage levert aan de lokale economie, terwijl het een hoge druk legt op de beschikbare ruimte, het milieu en de infrastructuur. Toerisme in het luxesegment kan daarentegen een grotere economische meerwaarde opleveren, doordat toeristen in dit segment doorgaans bereid zijn meer te besteden aan diensten, horeca, toeristische activiteiten en voorzieningen die hun privacy waarborgen. Het project is gericht op het hoogste segment van de toeristische markt. Volgens de minister zal het project naar verwachting bijdragen aan een significante toename van het aantal toeristen, extra werkgelegenheid creëren, hogere belastinginkomsten generen en investeringen in aanverwante sectoren stimuleren.
11.2.3
Wat betreft de ruimtelijke belangen stelt de minister zich op het standpunt dat de overheid, gelet op het economische belang van de toeristische sector, ruimte dient te reserveren voor de ontwikkeling daarvan. Daarbij heeft de minister in aanmerking genomen dat het project is gelegen aan zuidkust, die zich vanwege de beschutte ligging historisch heeft ontwikkeld als de voornaamste toeristische zone en daarvoor geschikter is dan de noordkust. Bij het vaststellen van het Eilandelijk Ontwikkelingsplan is ook van deze ruimtelijke uitgangspunten uitgegaan. Het belang van FOM is voorts om zoveel mogelijk accommodaties te kunnen aanbieden aan toeristen in het luxesegment. De behoeften van die doelgroep brengen specifieke ruimtelijke kwaliteitseisen met zich, waaronder een lage bebouwingsdichtheid, ruime kavels en het behoud van natuurlijke elementen voor privacy en natuurbeleving. Dit betekent dat er per verblijfseenheid meer ruimte nodig is dan bij accommodaties die zijn gericht op massatoerisme. Omdat FOM een van de weinige luxe resorts op Curaçao exploiteert, acht de minister het van belang om zoveel mogelijk bij te dragen aan de groei en duurzame ontwikkeling van dit project. Om uitbreiding van het aantal accommodaties mogelijk te maken en in de daarmee samenhangende ruimtelijke behoefte te voorzien, is uitbreiding van het bestaande terrein noodzakelijk omdat op de bestaande percelen van FOM geen ruimte meer beschikbaar is. Landaanwinning kan volgens de minister een oplossing bieden voor dit ruimtetekort. Ter zitting is namens de minister nog toegevoegd dat het project ook vanuit ruimtelijk oogpunt inpasbaar wordt geacht in de omgeving. Daarbij heeft de minister erop gewezen dat de landaanwinning aansluit bij al bestaande landaanwinningen die aan de zuidkust zijn gerealiseerd en daarmee past binnen het bestaande ruimtelijke beeld van de omgeving.
11.3
De minister heeft voormelde belangen afgewogen en stelt zich op het standpunt dat de gevolgen van het toekennen van de ontheffing voordelen meebrengen voor de economie en voor het marien milieu en de natuur, terwijl het afwijzen van de ontheffing naar verwachting zal gaan leiden tot verdere achteruitgang en afsterven van koralen in het gebied en daardoor tot achteruitgang van de habitat, het marien milieu en de natuur. Gelet hierop wordt volgens de minister met het beoogde project het algemeen belang gediend.
12. Met het voorgaande heeft de minister, anders dan in de ontheffing van 21 april 2026, aan de gewijzigde beschikking een uitvoerige motivering ten grondslag gelegd waarom het project het algemeen belang dient. Onder verwijzing naar 9.3 stelt het Gerecht voorop dat ook een toeristisch project met een particulier karakter het algemeen belang kan dienen als de met het project gediende belangen het individuele belang voldoende overstijgen. Naar het oordeel van het Gerecht mocht de minister bij de beantwoording van de vraag of dit project het algemeen dient een belangenafweging maken, waarbij de belangen van het mariene milieu, de sociaaleconomische belangen en de ruimtelijke belangen tegen elkaar worden afgewogen. Het Gerecht kan de door de minister gemaakte afweging van de sociaaleconomische en ruimtelijke belangen volgen. De minister heeft zijn motivering toegespitst op het project van FOM en op inzichtelijke wijze uiteengezet waarin dit project zich onderscheidt van andere toeristische projecten. Daarbij heeft de minister betekenis mogen toekennen aan de door de overheid ingeslagen koers, die is gericht op het bevorderen van de groei van het toeristische luxesegment. Ook heeft de minister afdoende toegelicht waarom het project niet alleen economische voordelen oplevert voor de exploitant, maar ook voldoende bijdraagt aan de belangen van het land Curaçao. Verder heeft de minister bij zijn afweging mogen betrekken dat bij de bouw van een accommodatie in het luxesegment specifieke ruimtelijke vereisten en behoeften een rol spelen. Ten slotte heeft de minister mogen meewegen dat zich aan de zuidkust al meerdere landaanwinningen bevinden, zodat het project ook vanuit ruimtelijk oogpunt inpasbaar kan worden geacht.
Heeft de minister de mariene belangen juist in kaart gebracht?
13. Om te kunnen beoordelen of de minister de belangen van het mariene milieu op de juiste wijze heeft afgewogen, moet eerst worden vastgesteld of hij deze belangen volledig en op de juiste wijze in kaart heeft gebracht. In dat verband is allereerst van belang dat de minister bij zijn beoordeling ervan uitgaat dat in de footprint geen SPAW-IIkoralen aanwezig zijn.
14. Eisers betwisten dit. Volgens hen bevinden zich in de footprint wel SPAWIIkoralen, zodat het strenge beschermingsregime van de artikelen 8A en 8B van de Landsverordening grondslagen natuurbeheer- en bescherming (LGNB) van toepassing is. Ter onderbouwing van hun standpunt hebben eisers op 14 en 28 september 2026 processen-verbaal ingebracht, opgemaakt en ondertekend door een deurwaarder. Daarin wordt korgezegd beschreven op welke wijze is vastgelegd en geborgd dat Eiseres en een fotograaf zich tijdens duiksessies op 1 juni 2026 en 15 september 2026 uitsluitend hebben bevonden binnen de footprint en dat de foto’s die tijdens deze sessies zijn gemaakt uitsluitend gemaakt kunnen zijn met de tijdens deze sessies gebruikte camera. De tijdens deze duiksessies gemaakte foto’s zijn vervolgens veiliggesteld door de deurwaarder. De foto’s zijn vervolgens onderzocht door professor [naam professor], werkzaam bij Carmabi, die in een brief van 19 juni 2026 en van 27 september 2026 heeft geconcludeerd dat op deze foto’s SPAWII-koralen staan afgebeeld.
15. De minister stelt zich op het standpunt dat eerder wel onder het SPAWprotocol beschermde koralen zijn aangetroffen in de footprint, maar dat die inmiddels allemaal zijn afgestorven. De minister baseert zijn conclusie op de waarnemingen van EcoVision, zoals vastgelegd in het rapport van 26 maart 2025 met addendum van 2 september 2025, van Corales de Paz, zoals neergelegd in de rapporten van juli 2025 en februari 2026, en van zijn eigen adviseur [specialistisch adviseur]. Volgens de minister kan aan de door eisers ingebrachte processenverbaal niet de waarde worden toegekend die eisers daaraan gehecht willen zien. Daartoe stelt de minister kortgezegd dat bij het maken van de desbetreffende foto’s geen GPS-coördinaten zijn vastgelegd, zodat niet is komen vast te staan dat deze binnen de footprint zijn gemaakt. Naar aanleiding van de door eisers ingebrachte processen-verbaal heeft de minister door EcoVision een nader onderzoek laten uitvoeren, waarvan de resultaten zijn neergelegd in een memo van 29 september 2026. Tijdens de door EcoVision samen met [specialistisch adviseur] uitgevoerde duiksessie is een SPAWII-koraalkolonie aangetroffen, waarvan de coördinaten zijn weergegeven in de memo. Volgens de minister bevindt deze koraalkolonie zich net buiten de footprint.
16. Deze beroepsgrond van eisers slaagt voor zover zij betogen dat het onderzoek van de minister naar de aanwezigheid van SPAW-IIkoralen in het projectgebied onvoldoende zorgvuldig is geweest. Het Gerecht motiveert dat als volgt.
16.1
Het Gerecht stelt voorop dat voor koralen die zich binnen de footprint van het project bevinden en zijn opgenomen in Bijlage II bij het Protocol betreffende speciaal beschermde gebieden en wilde dieren en planten bij het Verdrag van Cartagena (SPAW-protocol), naast de Rbv ook de volgende regelgeving van toepassing is.
16.1.1
Op grond van artikel 8A, tweede lid, van de LGNB is, voor zover hier van belang, het verboden handelingen of activiteiten te verrichten als bedoeld in artikel 11, eerste lid, onderdeel b, van het SPAW-protocol, ter zake van dierensoorten, opgenomen in Bijlage II bij dat protocol en delen van deze diersoorten.
16.1.2
Artikel 11, eerste lid, van het SPAW-protocol verplicht de verdragsluitende partijen, voor zover hier van belang, maatregelen te nemen ter bescherming en het herstel van de bedreigde dier- en plantensoorten die zijn opgenomen in de Bijlage II bij het protocol. Op grond van onderdeel b dienen de verdragsluitende partijen de in Bijlage II genoemde diersoorten volledig te beschermen en het herstel daarvan te bevorderen. Daartoe moeten zij onder meer het vangen, in bezit hebben, doden en verhandelen van deze soorten verbieden. Dit verbod omvat, voor zover mogelijk, ook het onbedoeld vangen, in bezit hebben of doden van deze soorten. Daarnaast moeten de verdragsluitende partijen, voor zover mogelijk, verstoring van deze soorten tegengaan, in het bijzonder tijdens kwetsbare perioden, zoals de voortplanting, incubatie en migratie.
16.1.3
Het tweede lid van artikel 11 van het SPAW-protocol biedt de verdragsluitende partijen de mogelijkheid uitzonderingen te maken op de in het eerste lid bedoelde verboden. Dit is uitsluitend toegestaan indien de uitzonderingen noodzakelijk zijn voor wetenschappelijke, educatieve of beheersdoeleinden, dan wel voor het voorkomen van aanzienlijke schade aan bossen of gewassen. De uitzonderingen mogen de instandhouding van de betrokken soorten niet in gevaar brengen en moeten worden gemeld aan de Organisatie, zodat de Wetenschappelijke en Technische Raadgevende Commissie de gegrondheid daarvan kan beoordelen.
16.1.4
Artikel 8B van de LGNB bepaalt, voor zover hier van belang, dat vrijstelling kan worden verleend van de verboden in artikel 11, eerste lid, van het SPAWprotocol. Dit is uitsluitend mogelijk als is voldaan aan de voorwaarden van artikel 11, tweede lid, van dat protocol en de Wetenschappelijke en Technische Raadgevende Commissie de gegrondheid van de vrijstelling positief heeft beoordeeld.
16.2
Het Gerecht stelt vast dat voor de beoordeling of de mariene belangen op de juiste wijze in kaart zijn gebracht en bij de besluitvorming zijn betrokken van doorslaggevende betekenis is of zich binnen de footprint SPAW-IIkoralen bevinden. Zoals volgt uit de hiervoor weergegeven wettelijke bepalingen en zoals de minister ter zitting ook heeft bevestigd, kan bij de aanwezigheid van SPAW-IIkoralen binnen de footprint niet zonder meer een ontheffing worden verleend. In dat geval is niet alleen de Rbv van toepassing, maar ook het SPAW-protocol en de artikelen 8A en 8B van de LGNB. Een vrijstelling op grond van deze bepalingen is dan eveneens vereist. Uit deze bepalingen volgt dat een dergelijke vrijstelling slechts kan worden verleend nadat de daartoe ingestelde commissie een positief advies heeft uitgebracht over de verzochte vrijstelling. Vanwege het ontbreken van SPAW-IIkoralen heeft de minister het niet noodzakelijk geacht om de commissie om een dergelijk advies te vragen en ontbreekt dus een positief advies.
16.3
Zoals het Gerecht op de zitting aan de hand van de tekeningen van CEC met partijen heeft vastgesteld, beslaat de footprint een oppervlakte van 2.800 m². Daarvan bestaat 2.000 m² uit vlak terrein boven de waterlijn en 800 m² uit de onder water gelegen tenen. Het Gerecht heeft eveneens vastgesteld dat zowel in de rapporten van EcoVision als van Corales de Paz is uitgegaan van een tekening van de landaanwinning zonder tenen. De door hen onderzochte footprint had daardoor een oppervlakte van 2.000 m2, met daaromheen een bufferzone van 20 meter. In de onderzoeksrapporten is bij de onderzoeksresultaten ook steeds vermeld of de aangetroffen koralen zich bevinden binnen de footprint dan wel in de daaromheen gelegen bufferzone.
16.4.1
Gelet op de vastgestelde discrepantie tussen de daadwerkelijke footprint en de footprint waarvan bij de onderzoeken is uitgegaan, bestaat naar het oordeel van het Gerecht onduidelijkheid over de juistheid van het gemaakte onderscheid tussen SPAW-IIkoralen binnen de footprint en SPAW-IIkoralen in de bufferzone. Niet kan worden uitgesloten dat koralen die in de onderzoeksrapporten als aangetroffen in de bufferzone zijn aangemerkt, zich in werkelijkheid binnen de footprint bevinden. Dat op kaarten van de CEC SPAW-II beschermde koralen zijn ingetekend neemt deze onduidelijkheid niet weg. Deze informatie kan namelijk niet aan de hand van de overige onderzoeksrapporten worden geverifieerd.
16.4.2
Verder is het Gerecht van oordeel dat de uitgevoerde onderzoeken geen eenduidig en consistent beeld geven van de aanwezigheid van SPAW-IIkoralen. Zo zijn bij het onderzoek van EcoVision van 26 maart 2025 twee - kennelijk inmiddels afgestorven - SPAW-II koraalkolonies aangetroffen die bij eerdere onderzoeken niet waren waargenomen. Ook de SPAW-IIkolonie die bij het meest recente onderzoek van EcoVision van 29 september 2026 is aangetroffen, is bij eerdere onderzoeken niet waargenomen. Deze voorbeelden laten zien dat het zeker mogelijk is dat binnen de footprint en bufferzone SPAW-IIkoralen over het hoofd zijn gezien bij de uitgevoerde onderzoeken. Tegen deze achtergrond is het Gerecht van oordeel dat eisers met de door hen overgelegde processen-verbaal een voldoende begin van bewijs hebben geleverd voor hun stelling dat zich binnen de footprint SPAWIIkoralen bevinden.
16.4.3
Het betoog van FOM ter zitting dat het hanteren van een kleinere footprint bij de onderzoeken niet relevant is, omdat de bufferzone op dezelfde wijze is onderzocht, leidt niet tot een ander oordeel. Voor de mate waarin SPAW-IIkoralen bescherming genieten is immers van belang of deze soorten zich binnen de footprint of daarbuiten bevinden. Voor SPAW-IIkoralen binnen de bufferzone geldt het beschermingsregime van de artikelen 8A en 8B van de LGNB en is een vrijstelling vereist. Ook buiten de footprint geldt dat SPAW-IIkoralen niet mogen worden beschadigd en dat verstoring zoveel mogelijk moet worden voorkomen. In dat verband is in het advies van het ministerie van GMN van 25 september 2023 aanbevolen om een minimale afstand van 20 meter tussen de landaanwinning en deze koralen aan te houden. Doordat de werkelijke footprint 800 m² groter is dan waarvan bij de onderzoeken is uitgegaan, resteert minder ruimte voor de daaromheen gelegen bufferzone. Hierdoor is bij de onderzoeken niet het volledige gebied binnen een afstand van 20 meter rondom de (gewijzigde) footprint onderzocht. Hoewel FOM en de minister ter zitting terecht hebben opgemerkt dat een bufferzone van 20 meter niet wettelijk is voorgeschreven, laat dit onverlet dat de minister inzichtelijk moet maken of de gekozen afstand en de getroffen maatregelen voldoende bescherming bieden aan de in het gebied aanwezige SPAW-II-koralen. Naar het oordeel van het Gerecht is op basis van de uitgevoerde onderzoeken onvoldoende komen vast te staan dat de maatregelen, gelet op de kleinere bufferzone, toereikend zijn om beschadiging en verstoring van deze koralen te voorkomen.
16.5
Het voorgaande leidt het Gerecht tot de conclusie dat het onderzoek op grond waarvan de minister de ontheffing heeft verleend, onvoldoende zorgvuldig is geweest. Op basis van dat onderzoek kon niet met voldoende zekerheid worden vastgesteld dat zich binnen de footprint geen SPAW-IIkoralen bevinden en dat toereikende maatregelen worden getroffen om verstoring en beschadiging van deze soorten in de nabijheid van de landaanwinning te voorkomen. Daarmee staat evenmin voldoende vast dat de minister de betrokken mariene belangen op juiste wijze in kaart heeft gebracht en bij de besluitvorming heeft betrokken. Het Gerecht zal het beroep om deze reden gegrond verklaren en de ontheffing vernietigen. De minister zal opnieuw op de aanvraag van FOM moeten beslissen. De minister zal een nieuw, zorgvuldig en volledig onderzoek moeten laten uitvoeren naar de aanwezigheid van SPAW-IIkoralen binnen de (gewijzigde) footprint en bufferzone. Dit onderzoek moet worden verricht door ter zake deskundigen, aan de hand van een deugdelijke, inzichtelijke en voor het doel geschikte onderzoeksmethode, waarbij wordt uitgegaan van de actuele omvang en begrenzing van de footprint en bufferzone. De onderzoeksresultaten en de daaruit getrokken conclusies moeten inzichtelijk worden vastgelegd. Indien de minister daarbij gebruik maakt van de bevindingen van de door FOM ingeschakelde partijdeskundige Corales de Paz, dient hij daarbij rekening te houden met de door eisers geuite zorgen over diens onafhankelijkheid, gelet op de betrokkenheid van deze deskundige bij de uitvoering van het (meerjarige) migratie- en compensatieplan en het daarmee mogelijk samenhangende belang bij de voortgang van het project. Het Gerecht geeft de minister in overweging om het nieuwe onderzoek te laten uitvoeren door een andere, onafhankelijke deskundige, dan wel de bevindingen van de door FOM ingeschakelde deskundige onafhankelijk te laten toetsen.
17. Eisers voeren verder aan dat de minister ten onrechte uitgaat van een deplorabele staat van het koraal in het projectgebied en van een te verwachten verdere achteruitgang daarvan. Eisers wijzen erop dat zich in dergelijke gebieden fluctuaties kunnen voordoen en dat herstel van het koraal mogelijk is. Het Gerecht volgt eisers niet in hun betoog. Naar het oordeel van het Gerecht heeft de minister bij het in kaart brengen van de mariene belangen de slechte staat van de in het projectgebied aanwezige koralen kunnen betrekken. De minister heeft zich hierbij mogen baseren op de adviezen en rapporten van deskundigen van EcoVision en het ministerie van GMN. Uit deze adviezen en rapporten komt eensluidend naar voren dat de koraalbedekking sterk is achteruitgegaan en de nog aanwezige koralen in slechte staat verkeren. Uit vergelijkend onderzoek van EcoVision uit 2023 en 2025 blijkt dat de koraalbedekking in het projectgebied in die periode met 63 procent is afgenomen. De nog aanwezige koraalkolonies staan onder zware druk door een combinatie van factoren, waaronder koraalziekte, hoge nutriëntenconcentraties als gevolg van een lekkende rioolbuis nabij de oostzijde van het resort, zware golfslag en troebel, ondiep water. Ook onderzoekers van het ministerie van GMN hebben geconstateerd dat het rif in het projectgebied sterk achteruit is gegaan. Eisers hebben daar onvoldoende tegenovergesteld. Om twijfel te zaaien over de juistheid van de adviezen en rapporten die de minister aan zijn beoordeling ten grondslag heeft gelegd, hadden zij hun betoog nader moeten onderbouwen, bijvoorbeeld met een tegenrapport van een deskundige. Het Gerecht volgt eisers niet in hun standpunt dat dit, gelet op de daarmee gemoeide kosten, niet van burgers mag worden verlangd.
Heeft de minister ten onrechte niet gekeken naar minder belastende alternatieven?
18. Eisers voeren aan dat de minister ten onrechte niet heeft onderzocht of voor het beoogde uitbreidingsproject een minder belastend alternatief voorhanden was op een andere locatie.
19. Voor zover uit het nadere onderzoek dat de minister moet laten uitvoeren alsnog blijkt dat zich binnen de footprint geen SPAW-II-koralen bevinden, slaagt deze beroepsgrond niet. Het Gerecht overweegt daartoe als volgt.
20. De noodzaak om onderzoek te doen naar alternatieve locaties moet worden beoordeeld in het licht van de staat van het gebied waarop het project betrekking heeft en de gevolgen die het achterwege laten van het project daarvoor kan hebben. Zoals het Gerecht hiervoor heeft overwogen, mocht de minister zich op het standpunt stellen dat de koralen in het projectgebied zich in zeer slechte staat bevinden en dat reële vrees bestaat voor verdere achteruitgang als ingrijpen achterwege blijft. Tegen deze achtergrond kan niet worden geoordeeld dat de minister gehouden was onderzoek te doen naar een alternatieve locatie voor het project.
Was de minister verplicht om af te stemmen met andere ministeries?
21. Eisers betogen dat de ontheffing is verleend in strijd met de afstemmingsplicht van artikel 21, derde lid, van de LMB. Volgens eisers is op grond van het procesdossier niet controleerbaar welke afstemming heeft plaatsgevonden.
22.1
Deze beroepsgrond slaagt niet. Het Gerecht motiveert dat als volgt.
22.2
Uit de toepasselijke wet- en regelgeving volgt niet dat de minister verplicht was zijn besluitvorming over de ontheffing af te stemmen met andere ministers. Al om die reden kunnen eisers niet in hun betoog worden gevolgd. Ook het zorgvuldigheidsbeginsel brengt een dergelijke verplichting niet met zich. De stelling dat de zienswijzen die in het kader van de LMB-vergunning zijn ingediend, ten onrechte geen deel uitmaken van het dossier, leidt evenmin tot een ander oordeel. Deze zienswijzen zijn immers niet in de deze, maar in een andere procedure ingediend en hoefden dus ook niet in deze procedure te worden betrokken.
Heeft de minister de 5% en 50 cm regel onjuist toegepast?
23. Eisers voeren verder nog aan dat uit de besluitvorming onvoldoende blijkt dat de minister heeft getoetst aan de zogenoemde 5% en 50 cm regel over onderscheidenlijk de bedekkingsgraad en de koloniegrootte.
24.1
Deze beroepsgrond slaagt evenmin. Het Gerecht motiveert dat als volgt.
24.2 [
Specialistisch adviseur] heeft ter zitting toegelicht dat het gaat om onofficiële, niet-gepubliceerde criteria die de minister in het verleden hanteerde bij de beoordeling van aanvragen om een ontheffing. Sinds 2012 genieten koralen echter verdergaande bescherming op grond van het SPAW-protocol en wordt bij de beoordeling meer betekenis toegekend aan de staat en kwaliteit van het rif als geheel. De bedekkingsgraad en koraalgrootte dienen daarbij nog slechts als indicatoren en zijn niet langer doorslaggevend voor de beoordeling. Volgens [specialistisch adviseur] is de beoordeling in dit geval overeenkomstig deze gewijzigde beoordelingswijze uitgevoerd. Eisers hebben deze toelichting niet gemotiveerd betwist en ook overigens ziet het Gerecht geen aanleiding om daaraan te twijfelen.
Zijn de mitigerende en compenserende maatregelen voldoende?
25. Eisers voeren nog aan dat de mitigerende en compenserende maatregelen bij de ontheffing onvoldoende zijn.
26.1
Deze beroepsgrond slaagt niet, met uitzondering van de maatregelen die betrekking hebben op de eventuele aanwezigheid van SPAW-II-koralen. Eisers hebben hun stelling dat de maatregelen voor het overige ontoereikend zijn, niet nader onderbouwd. Een enkele verwijzing naar zienswijzen van derden die in een andere procedure naar voren zijn gebracht, is daartoe onvoldoende. Van eisers had ten minste mogen worden verwacht dat zij een begin van bewijs zouden leveren voor de juistheid van hun stelling. Nu zij dit hebben nagelaten, hebben eisers onvoldoende concrete aanknopingspunten aangedragen om te twijfelen aan de toereikendheid van de maatregelen voor zover deze betrekking hebben op andere natuurwaarden dan SPAW-II-koralen.
26.2
Voor de SPAW-II-koralen ligt dit anders. Zolang niet voldoende is onderzocht en vastgesteld of en waar zich binnen de (gewijzigde) footprint en bufferzone SPAW-II-koralen bevinden, kan ook niet worden beoordeeld of de daarop betrekking hebbende mitigerende en compenserende maatregelen effectief en toereikend zijn. In zoverre slaagt de beroepsgrond wel.
Staat artikel 5:26 BW aan verlening van een ontheffing in de weg?
27. Eisers voeren aan dat artikel 5:26 van het Burgerlijk Wetboek aan het verlenen van een ontheffing in de weg staat. Op grond van deze bepaling kan de openbaarheid van een strand uitsluitend worden beperkt nadat daartoe een ministeriële beschikking is genomen. Volgens eisers leidt de realisatie van de landaanwinning ertoe dat de openbaarheid van het strand ter hoogte van het perceel [perceel eiseres] wordt beperkt. Nu een ministeriële beschikking ontbreekt, is die beperking volgens eisers niet toegestaan.
28. Deze beroepsgrond slaagt niet. Het Gerecht overweegt daartoe dat deze procedure uitsluitend gaat over het verlenen van een ontheffing voor het afbreken, afzagen of op enige andere wijze losmaken van koralen. Die activiteit heeft geen betrekking op de toegang tot het strand en brengt op zichzelf geen beperking van de openbaarheid daarvan mee. Al om deze reden staat artikel 5:26 BW niet aan het verlenen van de ontheffing in de weg.
Mist er een geldigheidsduur van de ontheffing en een verwijzing naar bescherming van SPAW-II-koralen in de beschikking?
29. Ter zitting hebben eisers aangevoerd dat in de gewijzigde beschikking van 28 september 2026 ten onrechte geen geldigheidsduur meer is opgenomen voor het uitvoeren van de werkzaamheden binnen het projectgebied en voor de uitvoering van het compensatieplan. Ook is daarin ten onrechte niet langer gewezen op de noodzaak van bescherming van de in de bufferzone aanwezige SPAW-IIkoralen.
30.1
Anders dan eisers lijken te betogen, is het Gerecht van oordeel dat de gewijzigde beschikking van 28 september 2026 strekt tot aanvulling van de beschikking van 21 april 2026. Dit betekent dat de bepalingen van de beschikking van 21 april 2026 van kracht blijven voorzover deze niet uitdrukkelijk zijn gewijzigd of ingetrokken. Dat in de gewijzigde beschikking geen afzonderlijke geldigheidsduur is opgenomen voor de uitvoering van de werkzaamheden in het projectgebied en van het compensatieplan, betekent dan ook niet dat de aan die werkzaamheden verbonden voorwaarden uit de beschikking van 21 april 2026 zijn komen te vervallen.
30.2
Voor zover eisers aanvoeren dat in de gewijzigde beschikking niet langer wordt gewezen op de bescherming van de SPAW-II-koralen in de bufferzone, overweegt het Gerecht dat de bescherming van deze koralen niet afhankelijk is van een verwijzing daarnaar in de ontheffing. Die bescherming vloeit rechtstreeks voort uit het SPAW-protocol en de artikelen 8A en 8B van de LGNB. Het ontbreken van een expliciete verwijzing naar dit beschermingsregime in de gewijzigde beschikking doet daarom niet af aan de op de minister en FOM rustende verplichtingen ter bescherming van deze koralen. Het betoog faalt reeds hierom.
Conclusie en gevolgen
31. Uit het vorenstaande volgt dat de overige door eisers aangevoerde gronden geen doel treffen. Uit hetgeen is overwogen onder 16.5 en 26.2 volgt dat het beroep van eisers gegrond is en dat aanleiding bestaat om de ontheffing te vernietigen. De minister moet een nieuw, zorgvuldig en volledig onderzoek laten uitvoeren naar de aanwezigheid van SPAW-IIkoralen binnen de (gewijzigde) footprint en bufferzone. De minister moet de bevindingen van dat nadere onderzoek betrekken bij zijn nieuwe beslissing op de aanvraag van FOM om een ontheffing. Het Gerecht stelt hiervoor een termijn van vier maanden vast na verzending van deze uitspraak. Omdat het Gerecht de ontheffing heeft vernietigd, mag FOM geen werkzaamheden uitvoeren waarvoor een ontheffing is vereist.
32. Omdat het Gerecht de beroepen gegrond zal verklaren, ziet hij aanleiding om de minister te veroordelen in de proceskosten van eisers. Het Gerecht beschouwt de beroepen van eisers als samenhangende zaken als bedoeld in artikel 3, eerste lid, van het Besluit proceskosten bestuursrecht (Bpb). De beroepen zijn namelijk gelijktijdig behandeld en de rechtsbijstand is verleend door dezelfde advocaat, waarbij de werkzaamheden nagenoeg identiek waren. Daarom beschouwt het Gerecht de beroepen als één zaak. Het Gerecht stelt de proceskosten daarom vast op Cg 1.400,- (1 punt voor het indienen van de beroepschriften, 1 punt voor het bijwonen van de zitting, met een waarde per punt van Cg 700,-, wegingsfactor 1). Daarnaast ziet het Gerecht aanleiding te bepalen dat de minister het door eisers betaalde griffierecht van Cg 150,- aan ieder van hen vergoedt.
Beslissing
Het Gerecht:
verklaart de beroepen gegrond;
vernietigt de bestreden beschikking waarbij aan FOM een ontheffing is verleend op grond van de Rifbeheerverordening;
draagt de minister op om binnen een termijn van vier maanden na verzending van deze uitspraak te beslissen op de aanvraag van FOM, met inachtneming van deze uitspraak;
veroordeelt de minister tot betaling aan eisers van hun proceskosten tot een bedrag van Cg 1.400,-;
bepaalt dat de minister het door eisers betaalde griffierecht van Cg 150,- aan ieder van hen vergoedt.
Deze uitspraak is gegeven op 18 november 2026 door mr. S.B. Smit-Colenbrander, rechter, in aanwezigheid van mr. H. van der Schaft, griffier.
Informatie over hoger beroep
Tegen deze uitspraak kunnen alle partijen hoger beroep instellen bij het Gemeenschappelijk Hof van Justitie.
Het hoger beroepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.
Het hoger beroep moet worden ingediend bij het Gerecht dat de uitspraak heeft gedaan.
De indiener van het hoger beroep moet in ieder geval:
het hoger beroepschrift indienen in tweevoud;
een afschrift van deze uitspraak bijvoegen;
vermelden waarom hij het niet eens is met de uitspraak (hoger beroepsgronden).
Partijen kunnen gebruik maken van de mogelijkheid om binnen de gegeven hoger beroepstermijn te volstaan met een pro-forma hoger beroepschrift. Dit betekent dat de hoger beroepsgronden op een later moment worden ingediend.
Voor het instellen van het hoger beroep is griffierecht verschuldigd. | Link naar deze uitspraak
|
| | |
|
|