|
|
|
| ECLI:NL:RBGEL:2026:8739 | | | | | Datum uitspraak | : | 16-11-2026 | | Datum gepubliceerd | : | 16-11-2026 | | Instantie | : | Rechtbank Gelderland | | Zaaknummers | : | ARN 24/9022 | | Rechtsgebied | : | Omgevingsrecht | | Indicatie | : | Wabo. Weigering omgevingsvergunning restaurant met drive-through. Omgevingsvergunning terecht geweigerd wegens strijd met het bestemmingsplan. Uitleg planregels aan de hand van het normaal spraakgebruik (Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal): restaurant met drive-through is geen restaurant, cafetaria, snackbar, ijssallon met eigen ijsbereiding, e.d. in de zin van het normaal spraakgebruik. Omdat het college de omgevingsvergunning al mocht weigeren wegens strijd met het bestemmingsplan en het niet willen afwijken, komt de rechtbank niet meer toe aan de andere beroepsgronden. Beroep ongegrond. | | Trefwoorden | : | aanlegvergunning | | | agrarisch | | | bestemmingsplan | | | omgevingsvergunning | | | perceel | | | wabo | | | | Uitspraak | RECHTBANK GELDERLAND
Zittingsplaats Arnhem
Bestuursrecht
zaaknummer: ARN 24/9022
uitspraak van de meervoudige kamer van 16 november 2026
in de zaak tussen
[bedrijf] B.V., uit [plaats] , eiseres
(gemachtigde: mr. L.J. Gerritsen)
en
het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rheden, het college
(gemachtigden: [gemachtigde 1] en [gemachtigde 2] ).
Als derde-partijen nemen aan de zaak deel:
[persoon 1]
, uit [plaats] , derde-partij 1,
[persoon 2]
, uit [plaats] , derde-partij 2.
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over de weigering door het college van 16 mei 2024 om aan eiseres een omgevingsvergunning te verlenen voor het bouwen van een fastfoodrestaurant voor McDonald’s met drive-through en parkeerterrein. Het college heeft de omgevingsvergunning geweigerd, omdat het bouwplan in strijd zou zijn met het bestemmingsplan en de redelijke eisen van welstand en het college het bouwplan niet alsnog wenst te vergunnen. Eiseres is het niet eens met de weigering omdat, samengevat, het bouwplan volgens haar wél past in het bestemmingsplan en de welstandsbeoordeling niet deugt. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de weigering van de omgevingsvergunning.
1.1.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het bouwplan niet past in het bestemmingsplan en dat het college de omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan heeft mogen weigeren. Nu het bouwplan in strijd is met het bestemmingsplan, heeft het college de omgevingsvergunning ook terecht geweigerd voor de aanlegactiviteiten. De rechtbank komt niet meer toe aan de beroepsgronden van eiseres over welstand. Het beroep van eiseres is dus ongegrond, zodat ze geen gelijk krijgt en de weigering om de omgevingsvergunning in stand blijft. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Procesverloop
2. Met het bestreden besluit van 5 november 2024 op het bezwaar van eiseres is het college bij de weigering van de omgevingsvergunning gebleven. Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. Het college heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.
2.1.
De rechtbank heeft het beroep op 24 september 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: [persoon 3] , [persoon 4] , [persoon 5] , [persoon 6] en gemachtigde namens eiseres, de gemachtigden van het college en de derde-partijen.
Beoordeling door de rechtbank
Totstandkoming van het bestreden besluit
3. Eiseres heeft op 22 december 2023 een omgevingsvergunning aangevraagd bij het college voor de nieuwbouw van een restaurant met drive-through en parkeerterrein aan de [adres] in Rheden. Het plan is om hier een McDonalds te vestigen. De aanvraag ziet op de activiteiten ‘bouwen’ en ‘aanleggen’. Op dit moment is op het perceel nog het [restaurant] gevestigd.
3.1.
Op 16 mei 2024 heeft het college de omgevingsvergunning voor alle activiteiten geweigerd, omdat deze ten eerste in strijd zouden zijn met het bestemmingsplan en geen sprake zou zijn van een goede ruimtelijke ordening en het bouwplan ten tweede in strijd zou zijn met de redelijke eisen van welstand. Tegen deze weigering heeft eiseres op 20 juni 2024 bezwaar gemaakt. Met het bestreden besluit op bezwaar van 5 november 2024 is het college bij de weigering gebleven. Het beroep van eiseres richt zich tegen de weigering. De derde-partijen zijn omwonenden die zich niet kunnen vinden in de komst van een McDonalds in hun omgeving.
Is Geen R(h)eden voor McDonalds derde-belanghebbende?
4. Op 16 mei 2025 hebben ‘Geen R(h)eden voor McDonald’s’ en derde-partij 1 zich in deze zaak gemeld als derde-partijen. De rechtbank moet uit zichzelf beoordelen of ‘Geen R(h)eden voor McDonald’s’ derde-partij is in de zin van artikel 8:26 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
4.1.
Op 19 augustus 2026 heeft de rechtbank ‘Geen R(h)eden voor McDonald’s’ verzocht om haar te informeren over haar hoedanigheid, belangen en feitelijke werkzaamheden. Op 27 augustus 2026 heeft derde-partij 1 de rechtbank geïnformeerd dat dit een actiecomité is, bestaande uit direct omwonenden, en dat geen sprake is van een ledenbestand, organisatorisch verband of organisatie die als eenheid deelneemt aan het rechtsverkeer.
4.2.
Op 1 september 2026 heeft de rechtbank derde-partij 1 bericht dat zij ‘Geen R(h)eden voor McDonalds’ niet langer aanmerkt als derde-partij, dat zij derde-partij 1 wel aanmerkt als derde-partij en dat als andere omwonenden willen deelnemen zij derde-partij 1 daartoe kunnen machtigen of zichzelf kunnen aanmelden. Op 3 september 2026 heeft derde-partij 2 zich aangemeld als derde-partij.
Het geldende recht in deze zaak
5. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden, maar in deze zaak geldt nog het oude recht, uit onder andere de Wabo, omdat de aanvraag om de omgevingsvergunning is ingediend voor 1 januari 2024.
Strijdig gebruik
Is het bouwplan in strijd met het bestemmingsplan?
6. Het college heeft de aanvraag van eiseres ook opgevat als een aanvraag om te mogen afwijken van het bestemmingsplan, omdat het bouwplan in strijd zou zijn met het bestemmingsplan ‘Landelijk gebied’. De [adres] heeft in dit bestemmingsplan de bestemming ‘niet-agrarisch bedrijf.’ Daar zijn toegestaan “de niet-agrarische bedrijven die zijn weergegeven in bijlage 1.” Dat zijn hier:
Adres
SBI-code
Omschrijving volgens SBI / Feitelijke bedrijvigheid
Dienstwoningen
[adres]
553
Restaurants, cafetaria’s, snackbars, ijssalons met eigen ijsbereiding, e.d.
1
6.1.
Volgens het college zijn hier wel bepaalde typen restaurants toegestaan, maar geen restaurants met drive-through. Omdat het bestemmingsplan de begrippen ‘restaurant’, ‘cafetaria’s’ en ‘snackbars’ niet uitlegt, heeft het college voor de uitleg gekeken naar het Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal (Van Dale). De Van Dale definieert restaurant als “publieke gelegenheid waar men koude en warme maaltijden (en waarbij dranken) kan gebruiken en waar personeel aan de tafel bedient (als zelfstandig complex of als onderdeel van een groter complex)”. Een restaurant met drive-through valt volgens het college niet onder dit begrip, omdat personeel daarin niet (alleen) aan tafel bedient. Ook valt het concept volgens het college niet (alleen) onder ‘snackbar’ of ‘cafetaria’ in de Van Dale, omdat deze begrippen zijn: “restaurant met snelbuffet, m.n. zo’n restaurant waar je friet en snacks kunt krijgen” en “snelbuffet = buffet waar je staande iets gebruikt, bv. in een cafetaria.” Weliswaar staat het bestemmingsplan hier restaurants, cafetaria’s en snackbars en dus ook de daarbij behorende afhaal toe, maar niet in dezelfde omvang en aard als een drive-through, omdat die primair is gericht op afhalen en een andere ruimtelijke uitstraling heeft met een grotere verkeersaantrekkende werking.
6.2.
Eiseres stelt dat het bouwplan niet in strijd is met het bestemmingsplan, zodat geen omgevingsvergunning nodig was voor afwijking van het bestemmingsplan en dus ook niet om die reden geweigerd kon worden. Volgens eiseres past het plan binnen het bestemmingsplan, omdat ‘restaurant, cafetaria, snackbar, ijssalon, e.d.’ zijn toegestaan. Zo mogen niet alleen restaurants, maar ook cafetaria’s en snackbars waar ook eten afgehaald wordt en is de opsomming bovendien niet limitatief door de toevoeging ‘e.d.’. Verder past het aangevraagde gebruik ook binnen het bestemmingsplan, omdat daarin wordt verwezen naar de oude SBI-code 553 (SBI ’93, versie 2004), die inmiddels is doorgenummerd naar 56101 (SBI 2008) en onder die laatste ‘fastfoodrestaurants’ vallen (56102). Aan de betekenis in de Van Dale kom je daarom niet toe, aldus eiseres. Dat het restaurant is voorzien van een drive-through maakt niet dat geen sprake meer is van een restaurant, nu de drive-through geen zelfstandige activiteit is en niet kan functioneren zonder het restaurant. Bovendien vindt bij het bestaande Chinese restaurant ook afhaal plaats.
6.3.
Het is vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) dat de op de verbeelding aangegeven bestemming en de daarbij behorende regels bepalend zijn voor het antwoord op de vraag of een bouwplan in strijd is met het bestemmingsplan. Met het oog op de rechtszekerheid, moeten planregels letterlijk worden uitgelegd. Als de bestemming en de planregels op zichzelf of in samenhang (systematiek) niet duidelijk zijn, kan de bedoeling van de planwetgever in de niet bindende toelichting bij het bestemmingsplan meer inzicht geven. Bij gebrek aan aanknopingspunten in het bestemmingsplan en de toelichting, moeten de begrippen in beginsel worden uitgelegd volgens het normale spraakgebruik. Daarbij mag de betekenis uit het Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal (de Van Dale) worden betrokken.
6.4.
Partijen zijn het erover eens dat een (McDonald’s-)restaurant zonder drive-through als restaurant past binnen het bestemmingsplan. Partijen zijn het er ook over eens dat het bestemmingsplan snackbars en cafetaria’s toestaat waardoor afhaal mogelijk is. De vraag die partijen verdeeld houdt, is of het aangevraagde restaurant mét drive-through past binnen dit bestemmingsplan.
6.5.
De rechtbank is van oordeel dat het restaurant met drive-through niet past binnen het bestemmingsplan, omdat dit niet een ‘restaurant’, ‘cafetaria’, ‘snackbar’ of ‘e.d.’ is als bedoeld in dit bestemmingsplan. De rechtbank licht dat hierna toe.
6.5.1.
Aan de [adres] zijn “restaurants”, “cafetaria’s”, “snackbars”, (…) “e.d.” toegestaan. Deze begrippen zijn niet in het bestemmingsplan zelf gedefinieerd. Mede door de toevoeging “e.d.” kunnen deze begrippen op meerdere manieren worden uitgelegd. De rechtbank is daarom van oordeel dat deze planregels op zichzelf niet duidelijk zijn. Ook in de plansystematiek of plantoelichting ziet de rechtbank geen aanknopingspunt voor de uitleg van deze begrippen. De rechtbank is daarom van oordeel dat eerst aan de hand van het normaal spraakgebruik moet worden beoordeeld wat onder ‘restaurant’, ‘cafetaria’ en ‘snackbar’ moet worden verstaan. Het college heeft daarvoor aansluiting mogen zoeken bij de Van Dale, waarin deze begrippen zo zijn gedefinieerd:
Restaurant: “publieke gelegenheid waar je koude en warme maaltijden (en daarbij dranken) kunt gebruiken en waar personeel aan tafel bedient (als zelfstandig complex, of als onderdeel van een groter complex)”;
Cafetaria: “restaurant met snelbuffet, m.n. zo’n restaurant waar je friet en snacks kunt verkrijgen (en eten)”;
Snelbuffet: “buffet, waar je staande iets gebruikt, bv. in een cafetaria”
Snackbar: “cafetaria”.
6.5.2.
Naar het oordeel van de rechtbank valt een restaurant met drive-through niet onder deze begrippen omdat een drive-through geen restaurant (al dan niet met snelbuffet) is waarin personeel aan tafel bedient en daarin ook geen sprake is van staand gebruiken, en een drive-through volgens deze begrippen ook geen onderdeel is van een restaurant, cafetaria of snackbar. Het college is dus aan de hand van het normale spraakgebruik terecht tot de conclusie gekomen dat een restaurant met drive-through geen restaurant, cafetaria of snackbar als bedoeld in dit bestemmingsplan is.
6.5.3.
De toevoeging van “e.d.” maakt dit vervolgens niet anders, omdat dit in de Van Dale als “soortgelijk” is gedefinieerd en naar het oordeel van de rechtbank dus ziet op functies die naar hun aard gelijk te stellen zijn met een restaurant, cafetaria of snackbar als bedoeld in dit bestemmingsplan. Dat is een restaurant met drive-through niet, omdat daar niet (alleen) aan tafel wordt bediend, niet staand wordt gebruikt en omdat het aannemelijk is dat dit een andere ruimtelijke uitstraling heeft, met name door de grotere verkeersaantrekkende werking. Dit vindt steun in het concept van een drive-through, dat specifiek is gericht op het via een apart loket aanbieden van etenswaren aan langs rijdende automobilisten met als doel hen van etenswaren te voorzien en zij “weer door kunnen” .
6.5.4.
Dat bij een cafetaria of snackbar ook eten mag worden afgehaald en er nu feitelijk ook een Chinees afhaalrestaurant zit, maakt niet dat een restaurant met drive-through is toegestaan, omdat het feitelijk gebruik niet van belang is voor de uitleg van het bestemmingsplan en het bovendien aannemelijk is dat het afhalen van eten bij een cafetaria of snackbar een andere ruimtelijke uitstraling heeft dan het gebruiken van een drive-through bij een (McDonald’s-)restaurant. Dat de drive-through niet los kan worden gezien van het restaurant, maakt juist dat het gehele plan niet past binnen dit bestemmingsplan.
6.5.5.
Dat, zoals eiseres naar voren heeft gebracht, onder SBI-code 56101 ‘fastfoodrestaurants’ vallen, is niet van belang voor de uitleg van deze planregel, omdat de planregel niet naar deze SBI-code verwijst.
6.5.6.
Dat in een andere gemeente, te weten Arnhem, volgens eiseres wel een McDonalds met drive-through onder een gelijkluidende bestemming zou zijn gerealiseerd, is niet relevant voor de uitleg van het bestemmingsplan in deze zaak.
6.5.7.
De beroepsgrond slaagt niet. Dat betekent dat het college de omgevingsvergunning al mocht weigeren, omdat sprake is van strijd met het bestemmingsplan en het college heeft onderbouwd waarom hij niet wil meewerken aan een afwijking van het bestemmingsplan wegens het ontbreken van een goede ruimtelijke ordening. Eiseres heeft daar geen gronden tegen gericht.
Bouwen en aanleggen
7. Het is vaste rechtspraak van de Afdeling dat een omgevingsvergunning niet gedeeltelijk kan worden verleend als de aangevraagde activiteiten onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden.De activiteiten waarvoor hier vergunning is gevraagd (het bouwen van een bouwwerk, het aanleggen en het strijdige gebruik) zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Nu vaststaat dat de vergunning voor het strijdige gebruik terecht is geweigerd, zijn ook de bouw- en aanlegvergunning terecht geweigerd. De gronden van eiseres tegen de aanlegactiviteit, dat deze niet in strijd zijn met het bestemmingsplan, slagen daarom niet. De rechtbank zal in deze uitspraak niet in gaan op de gronden van eiseres tegen de bouwactiviteit over welstand. Zelfs als deze beroepsgronden zouden slagen, kan dat namelijk niet leiden tot het verlenen van de omgevingsvergunning.
Conclusie en gevolgen
8. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat de weigering van de omgevingsvergunning in stand blijft. Voor een proceskostenvergoeding bestaat geen aanleiding.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.M. Emaus, voorzitter, en mr. M. van Harten en mr. J.A.M. van Heijningen, leden, in aanwezigheid van mr. K.M. van Leeuwen, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 16 november 2026.
griffier
voorzitter
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a en b van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo).
Op grond van artikel 2.10, 2.11 en 2.12 van de Wabo.
Dit volgt uit artikel 4.3 van de Invoeringswet Omgevingswet.
Op grond van artikel 2.10, tweede lid, van de Wabo.
Artikel 2.4 van de planregels.
Op grond van artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Wabo.
Zie bijvoorbeeld Afdeling 28 augustus 2019, ECLI:NL:RVS:2019:2896, r.o. 3.3.
Zie Afdeling 23 oktober 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3579, r.o. 15.2.
Zie Afdeling 25 augustus 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1897.
Zie Afdeling 1 juli 2026, ECLI:NL:RVS:2026:3731, r.o. 11.2.
Afdeling 4 oktober 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2684 en Afdeling 23 juni 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1318.
Zie bijvoorbeeld Afdeling 25 september 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3264 en Afdeling 5 oktober 2022, ECLI:NL:RVS:2022:2859. | Link naar deze uitspraak
|
| | |
|
|