Inloggen 
 

 Registreren
 Wachtwoord vergeten?


Terug naar het beginscherm

 
 
 
Neem contact op met de Agro-advieslijn:
0570-657417 (Houtsma Bedrijfsadvies)
ECLI:NL:RBMNE:2026:7716 
 
Datum uitspraak:02-10-2026
Datum gepubliceerd:16-11-2026
Instantie:Rechtbank Midden-Nederland
Zaaknummers:UTR 25/2620
Rechtsgebied:Omgevingsrecht
Indicatie:Omgevingswet. Last onder dwangsom vanwege het zonder omgevingsvergunning verrichten van een milieubelastende activiteit. Het koffiedik had voordat dit bij eisers binnenkwam de status ‘afval’. Een afvalstof verliest die status pas als deze een behandeling van recycling of andere nuttige toepassing ondergaat. En dat was op het moment dat eisers het koffiedik hadden opgeslagen nog niet het geval. De rechtbank merkt de opgeslagen koffiedik ook niet aan als een bijproduct, waardoor het niet de status van afval zou hebben. Eisers hebben met het opslaan van het koffiedik afval opgeslagen. Het is verboden om afvalstoffen op te slaan zonder dat hiervoor een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit is verleend. Het college was dus bevoegd om handhavend op te treden. Er doet zich hier geen bijzondere omstandigheid voor op grond waarvan het college had moeten afzien van handhaving. De dwangsom is verbeurd en dus heeft het college de invorderingsbeschikking mogen geven. Het beroep is ongegrond.
Trefwoorden:agrarisch
omgevingsvergunning
perceel
wet milieubeheer
 
Uitspraak
RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND

Zittingsplaats Utrecht
Bestuursrecht
zaaknummer: UTR 25/2620

uitspraak van de meervoudige kamer van 2 november 2026 in de zaak tussen



[eiser] , uit [plaats] , eiser


[eiseres] B.V., gevestigd in [vestigingsplaats] , eiseres,
gezamenlijk: eisers
(gemachtigde: mr. C.A. van Kooten-de Jong),

en



het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Woerden, verweerder
(gemachtigden: mr. A. van Brenk).




Inleiding


1.1.
In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eisers tegen de met het besluit van 21 november 2024 door het college opgelegde last, om het zonder vereiste omgevingsvergunning verrichten van de milieubelastende activiteit bij het bedrijf aan de [adres] in [plaats] (het perceel) – bestaande uit het opslaan van afvalstoffen (koffieprut in plastic zakjes) – te beëindigen en beëindigd te houden. Dit op straffe van een dwangsom van € 10.000,- ineens als blijkt dat de overtreding niet ongedaan is gemaakt. Eiseres moet de koffieprut en de plastic zakjes (laten) afvoeren naar een erkend inzamelaar en mag dit niet opnieuw (laten) aanvoeren. Eiseres mag de koffieprut niet opslaan of verwerken. Zij moet een bewijs van de afgifte van de afvalstoffen, te weten de koffieprut, kunnen overleggen.



1.2.
Eisers zijn het niet eens met de last onder dwangsom. Eiser heeft hiertegen bezwaar gemaakt. Met het bestreden besluit van 10 maart 2025 op het bezwaar van eiser heeft het college de last onder dwangsom met een aanvulling van de motivering in stand gelaten. Eisers hebben tegen dit besluit op het bezwaar van eiser beroep ingesteld. Het college heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.



1.3.
De rechtbank heeft het beroep van eisers op de zitting van 4 december 2025 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen:


eiser. Hij werd vergezeld door zijn partner [A] en zijn zoon [B] ;


de gemachtigde van eisers;


de gemachtigde van het college. Zij werd vergezeld door de handhavingsjurist mr. M. Bindels en de agrarisch toezichthouder [C] .





1.4.
Tijdens deze zitting hebben partijen afspraken met elkaar gemaakt over het voeren van een gesprek om zo tot een onderlinge oplossing van meerdere geschillen tussen partijen te komen, waaronder dit geschil over de last onder dwangsom. De rechtbank heeft het onderzoek daarop geschorst. Het gesprek tussen partijen heeft op 20 januari 2026 plaatsgevonden, maar heeft niet tot de op de zitting beoogde oplossing geleid. Partijen hebben de rechtbank gevraagd het onderzoek voort te zetten.



1.5.
De rechtbank had voldoende informatie om uitspraak te doen en heeft daarom aan partijen toestemming gevraagd om een tweede zitting achterwege te laten. Eisers hebben om een tweede zitting verzocht. Daarom heeft de rechtbank het beroep op 29 september 2026 nogmaals op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen:


eiser;


de gemachtigde van eisers;


de gemachtigde van het college. Zij werd vergezeld door de agrarisch toezichthouder [C] , de handhavingsjurist [D] en de vergunningverlener [E] .





1.6.
Op 7 september 2026 heeft het college een beschikking tot invordering gegeven (de invorderingsbeschikking). Volgens het college heeft de toezichthouder tijdens een controle op 25 september 2025 geconstateerd dat de overtreding niet ongedaan was gemaakt en dus is de dwangsom verbeurd. Eisers zijn het niet eens met de invorderingsbeschikking. Het beroep tegen de last onder dwangsom heeft mede betrekking op de invorderingsbeschikking.



1.7.
Inmiddels heeft eiser het perceel verkocht. Hij is bezig met het leegruimen van de bedrijfslocatie.





Beoordeling door de rechtbank

2. De rechtbank stelt bij haar beoordeling voorop dat zij in deze procedure alleen een oordeel kan geven over het bestreden besluit en de daarmee samenhangende invorderingsbeschikking die ter beoordeling aan haar zijn voorgelegd. Zij kan in deze procedure dus geen oordeel geven over andere handhavings- en of vergunningenprocedures die tussen partijen spelen.

3. Over het bestreden besluit hebben eisers in hun beroepschrift aangevoerd dat de last onder dwangsom ten onrechte aan eiseres is geadresseerd, omdat zij niet de overtreder is. Volgens eisers is dat eiser als privépersoon.

4. De rechtbank stelt vast dat bij het optreden van eiser op de zittingen en in de correspondentie tussen partijen de verschillende rollen van eiser als privépersoon en als bestuurder van eiseres door elkaar lopen. Eiseres is ook eiser en eiser is ook eiseres. Dit heeft de rechtbank op de eerste zitting met partijen besproken. Eiser heeft toen aangegeven dat hij op alle activiteiten waarop de last onder dwangsom ziet is aan te spreken. Naar het oordeel van de rechtbank bestaat er tussen partijen dus geen onduidelijkheid tot wie de last is gericht en wie aan de last kan voldoen door de activiteiten te beëindigen.

5. De vraag die partijen verdeeld houdt en waar eisers graag van de rechtbank duidelijkheid over willen, is de vraag of de koffieprut – door de rechtbank in het vervolg van deze uitspraak aangeduid als het koffiedik – die door eisers werd opgeslagen moet worden aangemerkt als een afvalstof. Over het antwoord op die vraag zal de rechtbank duidelijkheid geven. Ook zal de rechtbank beoordelen of de dwangsom is verbeurd en het college dus terecht de invorderingsbeschikking heeft gegeven.


Is koffiedik een afvalstof?

6. Eisers voeren aan dat het koffiedik dat op het perceel werd opgeslagen geen afvalstof is, maar een bijproduct dat is ontstaan bij het bereiden van koffie en voor hen een grondstof is. Het college stelt zich op het standpunt dat het koffiedik een afvalstof is.

7. Op grond van vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) moet het begrip afvalstof worden uitgelegd met inachtneming van de door het Hof van Justitie van de Europese Unie (het Hof van Justitie) over dit begrip gevormde rechtspraak. Het is vaste rechtspraak van het Hof van Justitie dat de vraag of een stof een afvalstof is, moet worden beantwoord met inachtneming van alle omstandigheden van het geval. Bij beantwoording van die vraag is vooral het gedrag van de houder in relatie tot de betekenis van de woorden "zich ontdoen van" relevant. In dit verband verdient volgens het Hof van Justitie bijzondere aandacht of de stof in kwestie voor de houder ervan geen nut heeft of meer heeft, zodat deze stof een last is waarvan hij zich wil ontdoen.

8. Een stof die bij een bedrijf binnenkomt met de status ‘afval’, kan deze ook weer kwijtraken. Namelijk als de stof een behandeling van recycling of andere nuttige toepassing heeft ondergaan en aan de volgende voorwaarden is voldaan:


de stof is bestemd om te worden gebruikt voor specifieke doelen;


er is een markt voor of vraag naar de stof;


de stof voldoet aan de technische voorschriften voor de specifieke doelen en aan de voor producten geldende wetgeving en normen; en


het gebruik van de stof heeft over het geheel genomen geen ongunstige effecten voor het milieu of de menselijke gezondheid.



9. Uit het voorgaande volgt dat voor het antwoord op de vraag of koffiedik een afvalstof is, bepalend is of het koffiedik voordat dit bij eisers binnenkwam de status ‘afval’ had. Naar het oordeel van de rechtbank is dit het geval. Immers de persoon die de koffie heeft bereid wil zich van het koffiedik ontdoen. Voor hem heeft het koffiedik geen nut en dus wil hij hier vanaf. Het koffiedik had op het moment dat het bij eisers binnenkwam dus de status ‘afval’. Het is niet relevant dat het koffiedik voor eisers een grondstof is. Het koffiedik verliest de status ‘afval’ pas weer als deze een behandeling van recycling of andere nuttige toepassing heeft ondergaan. En dat was op het moment dat eisers het koffiedik hadden opgeslagen nog niet het geval.

10. Naar het oordeel van de rechtbank is het koffiedik geen bijproduct, zoals eisers aanvoeren. Een stof die het resultaat is van een productieproces dat niet in de eerste plaats is bedoeld voor de productie van die stof wordt niet als afvalstof maar als bijproduct beschouwd als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden:


het is zeker dat de stof zal worden gebruikt;


de stof kan onmiddellijk worden gebruikt zonder enige verdere behandeling anders dan die welke bij normale productie gangbaar is;


de stof wordt geproduceerd als een integraal onderdeel van een productieproces; en


verder gebruik is rechtmatig, inhoudende dat de stof voldoet aan alle voorschriften inzake producten, milieu en gezondheidsbescherming voor het specifieke gebruik en dat gebruik niet zal leiden tot over het geheel genomen ongunstige effecten voor het milieu of de menselijke gezondheid.


Het koffiedik dat door eisers werd opgeslagen voldoet naar het oordeel van de rechtbank niet aan al deze cumulatieve voorwaarden. Het gebruik van het koffiedik door eisers voor het kweken van wormen was immers geen gelegaliseerd proces. Voor dit proces is namelijk een omgevingsvergunning nodig. Eisers hebben weliswaar een aanvraag ingediend voor een omgevingsvergunning voor wormencompostering, maar omdat deze aanvraag onvolledig was heeft het college besloten deze niet te behandelen.

11. De conclusie van het voorgaande is dat eisers met het opslaan van het koffiedik afval hebben opgeslagen. Het is verboden om afvalstoffen op te slaan zonder dat hiervoor een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit is verleend. Tussen partijen is niet in geschil en de rechtbank gaat ervanuit dat eisers niet over deze omgevingsvergunning beschikten.

12. Dit betekent dat het college bevoegd was om handhavend op te treden. Als uitgangspunt geldt dat het college in de regel gebruik moet maken van die bevoegdheid. Dit wordt wel aangeduid als de beginselplicht tot handhaving. De reden voor deze beginselplicht is dat de rechtszekerheid vergt dat de feitelijke situatie in beginsel niet afwijkt van de juridisch toegestane situatie. Door middel van handhavend optreden wordt dit bereikt. Hieruit volgt het algemeen belang dat is gediend met handhaving. Bij de vraag of het college van handhavend optreden mocht afzien, moet worden beoordeeld of handhavend optreden onevenredig is. In dat kader toetst de rechtbank of het besluit dat het college heeft genomen geschikt en noodzakelijk is, en daarna of het besluit in de gegeven omstandigheden evenwichtig is. Of deze drie elementen aan bod komen, hangt af van de aangevoerde beroepsgronden. Daarbij geldt als uitgangspunt dat het algemeen belang gediend is met handhaving en dat om die reden in de regel tegen een overtreding moet worden opgetreden. Handhaving blijft dus voorop staan. Handhavend optreden is alleen onevenredig als er in het concrete geval omstandigheden zijn waaraan een zodanig zwaar gewicht toekomt dat het algemeen belang dat gediend is met handhaving daarvoor moet wijken. Dan is er een bijzonder geval waarin toch van handhavend optreden moet worden afgezien. Een bijzonder geval kan zich bijvoorbeeld voordoen bij concreet zicht op legalisatie, maar ook andere omstandigheden van het concrete geval kunnen leiden tot het oordeel dat er een bijzonder geval is. Andere redenen om van handhavend optreden af te zien kunnen zich bijvoorbeeld voordoen bij een schending van het gelijkheidsbeginsel of het vertrouwensbeginsel.

13. Naar het oordeel van de rechtbank doet zich hier geen bijzondere omstandigheid voor op grond waarvan het college had moeten afzien van handhaving. Ten tijde dat het college het bestreden besluit nam was er geen zicht op legalisatie. De afspraken die partijen onderling op de eerste zitting hebben gemaakt waren er op gericht om eisers in de gelegenheid te stellen een volledige aanvraag voor de benodigde omgevingsvergunning voor de milieubelastende activiteit in te dienen. Zoals overwogen bij punt 10, is er wel een aanvraag ingediend, maar is deze niet tijdig aangevuld en is er ook ten tijde van deze uitspraak niet alsnog zicht op legalisatie ontstaan.


Is de dwangsom verbeurd?

14. In de last onder dwangsom is een begunstigingstermijn om de overtreding ongedaan te maken gegeven tot zes weken na de inwerkingtreding van de last onder dwangsom. Tijdens de bezwaarprocedure heeft het college de begunstigingstermijn verlengd tot na de beslissing op bezwaar. Het bestreden besluit is op 11 maart 2025 aan eiser verzonden. Dit betekent dat de begunstigingstermijn op 23 april 2025 was verstreken.

15. Partijen zijn het erover eens, en de rechtbank stelt ook vast, dat de toezichthouder van het college tijdens een controle op 25 september 2025 heeft vastgesteld dat in de middelste stal op het perceel meer dan 10 big-bags met koffiedik aanwezig waren.

16. Op de tweede zitting hebben eisers een beroep op het vertrouwensbeginsel gedaan. Volgens eisers heeft het college de toezegging gedaan dat zij op het perceel wel binnen in een schuur koffiedik mochten opslaan en de last dus alleen zou gelden voor opslag van koffiedik op het buitenterrein van het perceel.

17. Op de zitting hebben partijen toegelicht dat de gemachtigde van het college en eiser rondom de hoorzitting in bezwaar in de wandelgangen hebben gesproken over de mogelijkheid om een geringe hoeveelheid koffiedik binnen op te slaan. Over wat daar precies gezegd zou zijn, lopen de zienswijzen van partijen uiteen. Wat hier verder ook van zij, de rechtbank stelt vast dat de last onder dwangsom met het daarna genomen besluit op bezwaar niet is gewijzigd. Van een toezegging van het college dat op het perceel in een schuur wel koffiedik opgeslagen zou mogen worden – en dan ook nog eens in een hoeveelheid van meer dan 10 big-bags – is de rechtbank uit de stukken en wat door partijen op de tweede zitting is toegelicht niet gebleken. Het beroep van eisers op het vertrouwensbeginsel slaagt reeds daarom niet.

18. De conclusie is dat eisers tijdens de controle op 25 september 2025 niet aan de last voldeden. De dwangsom is verbeurd en dus heeft het college de invorderingsbeschikking mogen geven.




Conclusie en gevolgen

19. De conclusie van het voorgaande is dat het college de last onder dwangsom aan eiseres heeft mogen opleggen. De dwangsom is verbeurd en dus kon het college de dwangsom van € 10.000,- invorderen. Het beroep is ongegrond.

20. Eisers krijgen daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgen ook geen vergoeding van hun proceskosten.



Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.


Deze uitspraak is gedaan door mr. ing. A. Rademaker, voorzitter, en mr. J.W. Veenendaal en mr. W. Altenaar, leden, in aanwezigheid van mr. I.C. de Zeeuw-'t Lam, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 2 november 2026













griffier


voorzitter







Een afschrift van dit proces-verbaal is verzonden aan partijen op:




Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.




Artikel 5:39, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).


Als bedoeld in artikel 1.1, vierde lid, van de Wet milieubeheer (Wmb).


De rechtbank verwijst bijvoorbeeld naar de uitspraak van de Afdeling van 1 oktober 2025, ECLI:NL:RVS:2025:4665.


Artikel 1.1, zesde lid, van de Wmb.


Artikel 1.1, vierde lid, van de Wmb.


Artikel 5.1, tweede lid, aanhef en onder b, van de Omgevingswet in combinatie met de artikelen 3.185 en 3.184 van het Besluit activiteiten leefomgeving.
Link naar deze uitspraak