|
|
|
| ECLI:NL:RBOBR:2026:8374 | | | | | Datum uitspraak | : | 26-03-2026 | | Datum gepubliceerd | : | 20-11-2026 | | Instantie | : | Rechtbank Oost-Brabant | | Zaaknummers | : | 10924678 CV EXPL 24-948 | | Rechtsgebied | : | Civiel recht | | Indicatie | : | - | | Trefwoorden | : | erfgenamen | | | legitieme portie | | | schenking | | | successiewet | | | testament | | | uitkering | | | wettelijke rente | | | wettelijke verdeling | | | | Uitspraak | RECHTBANK
OOST-BRABANT
Civiel recht
Kantonrechter
Zittingsplaats Eindhoven
Zaaknummer: 10924678 \ CV EXPL 24-948
Vonnis van 26 maart 2026
in de zaak van
[eiseres]
, pro se en in haar hoedanigheid van executeur in de nalatenschap van [erflater] ,
te [plaats] ,
eisende partij in conventie,
verwerende partij in reconventie,
hierna te noemen: [eiseres] ,
gemachtigde: mr. S.E.H. Kehrens,
tegen
[gedaagde]
,
te [plaats] ,
gedaagde partij in conventie,
eisende partij in reconventie,
hierna te noemen: [gedaagde] ,
gemachtigde: mr. R.G.J.M. Onderdonck.
1De procedure
1.1.
De kantonrechter heeft op 15 augustus 2024 een tussenvonnis gewezen in deze zaak. Daarin staan de processtukken opgesomd die tot dat moment gewisseld zijn tussen partijen.
1.2.
Bij dit tussenvonnis is bepaald dat in deze zaak een mondelinge behandeling (zitting) zal worden gehouden. Voorafgaand aan de zitting heeft [eiseres] schriftelijk gereageerd op de tegenvorderingen van [gedaagde] en haar eis vermeerderd.
1.3.
De zitting heeft plaatsgevonden op 1 juli 2025. Hiervan zijn door de griffier aantekeningen gemaakt.
1.4.
Tijdens de zitting is de mogelijkheid van mediation ter sprake gekomen. Beide partijen hebben zich bereid verklaard om te proberen hun geschil onder begeleiding van een mediator op te lossen. De kantonrechter heeft partijen daarom doorverwezen naar het Bureau Mediation van de rechtbank.
1.5.
Partijen hebben de kantonrechter bericht dat zij er niet in zijn geslaagd om met behulp van mediation een einde te maken aan hun geschil.
1.6.
Ten slotte heeft de kantonrechter beslist dat vonnis zal worden gewezen in deze zaak.
2De feiten
2.1.
Op [datum overlijden] 2022 is de heer [erflater] (hierna: erflater) overleden.
2.2.
Ten tijde van zijn overlijden was erflater gehuwd met [eiseres] .
2.3.
[gedaagde] is de dochter van erflater en [eiseres] .
2.4.
Erflater heeft voor het laatst over zijn nalatenschap beschikt bij testament van 5 augustus 2021.
2.5.
Uit het testament volgt dat erflater [gedaagde] , [eiseres] en mevrouw [A] (hierna: [A] ), de andere dochter van erflater en [eiseres] , tot zijn enige erfgenamen heeft benoemd. Verder is in het testament de wettelijke verdeling van toepassing verklaard. Daarbij is bepaald dat binnen een jaar na het overlijden van erflater een boedelbeschrijving opgemaakt dient te worden ter bepaling van de omvang van de geldvorderingen van de erfgenamen. Verder staat in het testament onder meer de volgende bepaling:
‘‘LEGAAT LANGSTLEVENDE
Ik legateer, zonder bijberekening van rente, uit te betalen zo spoedig mogelijk na mijn overlijden, aan mijn echtgenote een bedrag, zodanig berekend dat dit legaat tezamen met haar overige erfrechtelijke verkrijgingen uit mijn nalatenschap nooit meer zal bedragen dan het aan haar toegekende vrijgestelde bedrag (rekening houdend met pensioenimputatie en fictieve verkrijgingen) op grond van de ten tijde van mijn overlijden van kracht zijnde successiewet of daarmee vergelijkbare regeling in Nederland of het buitenland die zal heffen terzake van mijn overlijden vermeerderd met het bedrag dat belast wordt in de eerste tariefschrijf van de Successiewet 1956.
Mijn echtgenote is bevoegd om het op basis van het bovenstaande vastgestelde geldlegaat (bedrag) niet of slechts gedeeltelijk te aanvaarden.’’
2.6.
[gedaagde] heeft verschillende keren bij [eiseres] aangedrongen op het verstrekken van een (complete) boedelbeschrijving van de nalatenschap van erflater ter bepaling van de omvang van haar erfdeel in de nalatenschap van erflater, onder meer bij brief van 12 juli 2023.
2.7.
Bij e-mail van 23 augustus 2023 heeft de advocaat van [eiseres] een vermogensopstelling met onderliggende stukken aan de advocaat van [gedaagde] gestuurd.
2.8.
De advocaat van [eiseres] heeft [gedaagde] bij e-mail van 11 september 2023 onder meer geschreven dat [gedaagde] een totaalbedrag van € 13.231,00 van [eiseres] en erflater heeft geleend, met het verzoek om dit bedrag uiterlijk 23 oktober 2023 terug te betalen.
2.9.
[gedaagde] heeft dit bedrag, ondanks herhaald verzoek, niet aan [eiseres] betaald, waarna [eiseres] deze procedure is gestart.
3De vorderingen van [eiseres] en de tegenvorderingen van [gedaagde]
3.1.
[eiseres] vordert in deze procedure – na eiswijziging – om [gedaagde] bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren vonnis te veroordelen tot betaling van een bedrag van € 13.321,00 in hoofdsom, vermeerderd met de wettelijke rente met ingang van 23 oktober 2023 en een vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten van € 1.097,85. Verder vordert [eiseres] een verklaring voor recht dat [gedaagde] niet tijdig aanspraak heeft gemaakt op haar legitieme portie en het recht om aanspraak te maken op de legitieme portie c.q. de aanspraak op de legitieme is vervallen. [eiseres] vordert ten slotte om [gedaagde] te veroordelen in de kosten van deze procedure.
3.2.
In reconventie vordert [gedaagde] een verklaring voor recht dat:
- de Barentszklok met haantjes, zoals in de stukken omgeschreven en partijen bekend, haar in eigendom toebehoort;
- de waarde van de tot de nalatenschapsboedel behorende zaken in onderling overleg dient te worden vastgesteld en dat indien partijen onderling niet tot overstemming komen, een deskundige moet worden benoemd.
Daarnaast vordert [gedaagde] om [eiseres] bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren vonnis te bevelen om:
- de Barentszklok hiervoor genoemd binnen zeven dagen, in werkende staat, aan haar af te geven door afgifte op het kantoor van de advocaat van [gedaagde] , op straffe van een dwangsom;
- uitvoering te geven aan het testament, waaronder het opstellen van een verifieerbare boedelbeschrijving met onderliggende bewijsstukken, waarbij activa van bijzondere waarde afzonderlijk dient te worden opgenomen;
- op straffe van verbeurte van een dwangsom de navolgende stukken te overleggen:
een overzicht van alle verkochte zaken, met een overzicht van de data waarop deze zaken zijn verkocht, aan wie en tegen welke bedrag;
de bankafschriften van alle tot de nalatenschap behorende bankrekeningen vanaf 1 juni 2021 tot en met de datum van dit vonnis;
de verkoopovereenkomst van de woning;
alle foto's van zaken die behoren te de nalatenschap, waaronder de foto’s die gepubliceerd zijn op facebook en/of andere social media ten behoeve van de verkoop;
transportbonnen, stortings- en/of afvoerbewijzen (onder andere van de werkplaats);
alle WhatsApp- en marktplaatscommunicatie (ook die namens [eiseres] is verricht door dochter [A] ) die betrekking heeft op verkoop en/of anderszins vervreemding van tot de nalatenschap behorende goederen;
het kasboek en verkoopaantekening.
Ten slotte vordert [gedaagde] om [eiseres] te veroordelen in de kosten van de procedure, vermeerderd met de wettelijke rente.
3.3.
[gedaagde] heeft eveneens vorderingen in incident ingesteld, met het verzoek daarop te beslissen tijdens de procedure, welke beslissing vervolgens invloed heeft op de hiervoor genoemde vorderingen in reconventie. Nu hierbij in de zaak einduitspraak zal worden gedaan, zal niet (voorafgaand) in het incident worden beslist en zal (wel) op de voorgaande vorderingen in reconventie worden beslist.
3.4.
Wat partijen aan hun vorderingen ten grondslag leggen en wat zij over en weer als verweer hebben aangevoerd, zal de kantonrechter – voor zover nodig voor de beoordeling – hierna vermelden.
4De beoordeling
4.1.
De kantonrechter bespreekt de vorderingen in conventie en in reconventie gezamenlijk, omdat zij nauw met elkaar samenhangen.
Hoedanigheid van [eiseres] in deze procedure
4.2.
Partijen zijn het erover eens dat [eiseres] deze procedure gestart is in haar hoedanigheid van executeur in de nalatenschap van erflater. Gesteld noch gebleken is dat de taak van de executeur is geëindigd.
4.3.
[eiseres] stelt dat zij deze procedure ook gestart is in privé, als schuldeiser van [gedaagde] . Ter beoordeling ligt voor of [eiseres] in beide hoedanigheden in deze procedure kan optreden.
4.4.
De kantonrechter overweegt dat de beantwoording van de vraag in welke hoedanigheid [eiseres] de procedure gestart is, uitleg vergt van de dagvaarding. Op grond van artikel 3:59 BW zijn de artikelen 3:33 en 35 BW op deze uitleg van overeenkomstige toepassing.
4.5.
Vast staat dat in de dagvaarding niet met zoveel woorden is benoemd dat [eiseres] de procedure zowel in haar hoedanigheid van executeur als in haar hoedanigheid van schuldeiser van [gedaagde] in privé heeft gestart. Uit wat hiervoor is overwogen, volgt echter dat dit op zichzelf niet beslissend is. In dit geval is met name van belang dat [eiseres] betaling van de volledige hoofdsom van de gestelde lening vordert, terwijl uit de eigen stellingen van [gedaagde] volgt dat zij ermee bekend was en is dat de helft van het gemeenschappelijke vermogen van [eiseres] en erflater, waaronder de gestelde vordering uit hoofde van de geldleningsovereenkomst, in de ontbonden huwelijksgemeenschap valt, en de andere helft tot de nalatenschap van erflater behoort. Mede gelet op het feit dat [eiseres] in deze procedure betaling van de volledige hoofdsom uit hoofde van de gestelde geldlening vordert, kan [gedaagde] naar het oordeel van de kantonrechter in deze situatie redelijkerwijs niet hebben betwijfeld dat [eiseres] haar ook in haar hoedanigheid van schuldeiser in privé heeft gedagvaard. Dat geldt temeer nu [gedaagde] wordt bijgestaan door een advocaat.
4.6.
De conclusie is dat [eiseres] kan worden ontvangen in (alle onderdelen van) haar vordering. De procedure wordt aldus voortgezet, waarbij [eiseres] zowel pro se (als schuldeiser van [gedaagde] uit hoofde van de gestelde geldleningsovereenkomst) als in haar hoedanigheid van executeur in de nalatenschap van erflater optreedt.
De geldlening
4.7.
[eiseres] stelt dat zij en erflater vanaf augustus 2017 een totaalbedrag van € 13.231,00 voor [gedaagde] hebben voorgeschoten ter voldoening van verschillende kosten van [gedaagde] en haar overleden echtgenoot, waaronder telefoon- en tandartsrekeningen uit Luxemburg, onkosten van haar toenmalige Mercedes, huur voor een inboedelopslag in Veldhoven, de aanschaf van brillen voor [gedaagde] en haar kinderen, de ouderbijdrage voor de school van de zoon van [gedaagde] en kosten voor gas, water en licht. Volgens [eiseres] is sprake van een geldlening voor onbepaalde tijd en heeft zij de lening bij e-mail van 11 september 2023 opgeëist.
4.8.
Voor de onderbouwing van haar stellingen verwijst [eiseres] naar een handgeschreven overzicht met betaalde bedragen, enkele facturen, en de inhoud van haar testament van 31 januari 2023. In dit testament staat onder andere:
‘‘LEGATEN
Ik legateer, af te geven zo spoedig mogelijk na mijn overlijden aan mijn dochter, mevrouw [A] ( [A] ) [A] , geboren te Eindhoven op acht augustus negentienhonderdzeventig, een bedrag groot dertienduizend tweehonderd éénendertig euro (€ 13.231,00), zijnde het bedrag dat door mij aan mijn voornoemde dochter, mevrouw [gedaagde] , is geleend, dan wel het bedrag wat resteert van deze lening. Met de uitkering van dit legaat aan mijn voornoemde dochter [A] wordt de lening aan mijn dochter [gedaagde] vervolgens kwijtgescholden.’’
4.9.
Nu [eiseres] zich beroept op het rechtsgevolg van de door haar gestelde geldleningsovereenkomst(en), te weten dat [gedaagde] verplicht is tot terugbetaling aan haar respectievelijk de nalatenschap van het geleende bedrag, rust op grond van artikel 150 Rv op haar de stelplicht en, bij voldoende betwisting, de bewijslast (en daarmee het bewijsrisico) van het bestaan van een dergelijke overeenkomst.
Het bestaan van een geldleningsovereenkomst wordt door [gedaagde] gemotiveerd betwist. In dit verband voert zij aan dat de betalingen van [eiseres] en erflater gedaan zijn ter voldoening aan hun onderhoudsplicht als bedoeld in artikel 1:392 BW en dat hiervoor geen terugbetalingsplicht geldt. [gedaagde] heeft benadrukt dat het bestaan van de gestelde geldlening(en) ook niet volgt uit de stukken die [eiseres] in het geding heeft gebracht. Ongeacht onder welke titel zou worden geoordeeld dat de bedragen aan [gedaagde] zijn overgemaakt, voert [gedaagde] aan dat de gevorderde hoofdsom alsnog niet kan worden toegewezen, omdat zij een deel van de bedragen later (op eigen initiatief) heeft terugbetaald of dat het overzicht onjuist is en zij genoemde kosten direct zelf heeft voldaan. [gedaagde] stelt ten slotte dat een eventuele vordering tot nakoming van de geldleningsovereenkomsten verjaard is, en dat [eiseres] niet inningsbevoegd is ten aanzien van de gehele hoofdsom.
4.10.
De kantonrechter is van oordeel dat [eiseres] onvoldoende feiten heeft gesteld die, indien bewezen, de conclusie rechtvaardigen dat tussen partijen sprake was van één of meerdere geldleningsovereenkomsten ten aanzien van het door [eiseres] aangevoerde totaalbedrag van € 13.231,00. Niet of onvoldoende gesteld is dat partijen afspraken hebben gemaakt over (enige) terugbetaling van de kennelijk betaalde bedragen en de daarbij behorende condities. Verder staat vast dat [eiseres] noch erflater [gedaagde] hier vóór de e-mail van 11 september 2023 ooit op aangesproken heeft. Wanneer zonder nadere vermelding van enige condities kosten zijn voldaan voor [gedaagde] of haar familie, had [gedaagde] uit die situatie op zichzelf niet hoeven afleiden dat dit een lening betrof. Daarbij weegt in ieder geval mee dat het betalingen door haar ouders betrof. Voor zover [gedaagde] heeft erkend dat bedragen zijn voorgeschoten, namelijk door de stelling op zich dat zij deze bedragen later heeft terugbetaald, heeft zij daarbij eveneens onderbouwd dat zij deze bedragen (reeds) heeft terugbetaald. Ook ten aanzien van die specifieke bedragen kan uit de stellingen dan ook geen vorderingsrecht voor [eiseres] of de nalatenschap worden afgeleid.
4.11.
Het bestaan van de gestelde geldleningsovereenkomsten kan niet (alsnog) worden afgeleid uit het feit dat [eiseres] in haar testament van 31 januari 2023 melding maakt van een bedrag van € 13.231,00 dat [gedaagde] heeft geleend. Het gaat daarbij namelijk om een eenzijdige verklaring van [eiseres] die geen steun vindt in de door haar overgelegde overige stukken. De datum waarop het testament is opgesteld speelt daarbij een rol. Bovendien wordt overwogen dat dergelijke steun ook geheel niet te vinden is in het testament van erflater van 5 augustus 2021 en dat niet is gesteld dat erflater op enig moment nakoming van de gestelde geldleningsovereenkomst(en) heeft verzocht.
4.12.
Nu [eiseres] niet heeft voldaan aan haar stelplicht, wordt niet toegekomen aan bewijslevering. Het voorgaande betekent dat het door [eiseres] gevorderde bedrag van € 13.231,00 wordt afgewezen. Hetzelfde geldt voor de over dit bedrag gevorderde wettelijke rente en de vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten.
Legitieme portie
4.13.
[eiseres] stelt dat zij [gedaagde] bij conclusie van antwoord in incident van 15 mei 2024 een termijn heeft gesteld tot 15 juni 2024 om aanspraak te kunnen maken op haar
legitieme portie. Verder stelt [eiseres] dat zij [gedaagde] op 20 juni 2024 een aanvullende termijn van drie maanden (tot 20 september 2024) heeft gesteld om een beroep te doen op de legitieme portie. [eiseres] stelt dat [gedaagde] desondanks niets meer heeft laten weten na 20 juni 2024 en dat de mogelijkheid van [gedaagde] om een beroep te doen op de legitieme op grond van artikel 4:85 BW is vervallen.
4.14.
Door [gedaagde] is (onder nr. 4.) is in de conclusie van antwoord erkend dat geen beroep is gedaan op de legitieme portie. Zij stelt zich op het standpunt dat zij al eerder de nalatenschap beneficiair heeft aanvaard en dat haar gemachtigde dat (reeds) op 12 juli 2023 aan [eiseres] heeft bericht. Zij stelt in deze procedure expliciet dat zij haar positie ziet als die van erfgenaam en dat zij geen verdere keuzes kan maken, nu er geen sprake is van een volledig en verifieerbaar boedeloverzicht.
4.15.
Gelet op het voorgaande bestaat tussen partijen overeenstemming dat door [gedaagde] geen beroep op de legitieme portie is gedaan. Bij een verklaring voor recht daaromtrent bestaat gelet op het voorgaande geen belang. Een eventueel (later) beroep door [gedaagde] op de legitieme portie, de daarvoor reeds gestelde termijn door [eiseres] en het gesteld onvolledig zijn van de boedelbeschrijving tot nu toe, zal in het geval dat beroep op de legitieme portie daadwerkelijk wordt gedaan, onder afweging van alle omstandigheden van het geval beoordeeld moeten worden.
De Barentszklok met haantjes
4.16.
[gedaagde] vordert in deze procedure in de eerste plaats een verklaring voor recht dat de Barentszklok met haantjes haar in eigendom toebehoort en om [eiseres] te bevelen de klok af te geven. Aan deze vorderingen legt [gedaagde] ten grondslag dat erflater tijdens leven voor ieder van zijn dochters en zijn kleinkinderen een Barentszklok heeft gemaakt. [gedaagde] stelt dat erflater deze klokken aan de kinderen en de kleinkinderen heeft geschonken, en dat deze daarom geen onderdeel uitmaken van de nalatenschap van erflater.
4.17.
[eiseres] betwist niet dat erflater de vier klokken voor zijn kinderen en kleinkinderen gemaakt heeft, maar stelt dat [gedaagde] de klok destijds lelijk vond en de klok niet wilde hebben. Volgens [eiseres] heeft erflater de klok daarom voor haar afgebouwd en hing de klok sinds 2016 in de hal van de woning van erflater en [eiseres] . [eiseres] stelt dat de klok om die reden onderdeel uitmaakte van de huwelijks-gemeenschap tussen erflater en [eiseres] , en later van de nalatenschap van erflater. Voor de onderbouwing van haar stellingen verwijst [eiseres] naar een schriftelijke verklaring van [B] , een vriendin van erflater. Verder beroept [eiseres] zich op het wettelijk vermoeden van eigendom als bedoeld in artikel 3:119 BW. [eiseres] stelt ten slotte dat de rechtsvordering tot revindicatie is verjaard.
4.18.
De kantonrechter stelt voorop dat tussen partijen niet in geschil is dat erflater de door partijen bedoelde klok (specifiek) ten behoeve van [gedaagde] heeft gemaakt en dat vanaf enig moment ten titel van schenking deze klok aan [gedaagde] zou toebehoren. [gedaagde] voert aan dat zij dat aanbod heeft aanvaard en wenst nu in wezen nakoming van de schenkings-overeenkomst.
[eiseres] stelt daar tegenover dat een schenkingsaanbod eerder door [gedaagde] zou zijn afgewezen. Ter ondersteuning van haar stelling verwijst zij naar de verklaring waarin staat: “Hij was erg verdrietig, want hij had voor elk kind een soortgelijke klok gemaakt. Zijn dochter [gedaagde] wilde deze klok niet. Ze had gezegd: wat moest ze ermee! En daarom kreeg [eiseres] (zijn vrouw) deze klok; zij wist in ieder geval zijn werk te waarderen.”
[gedaagde] heeft daar nog tegenover gesteld dat erflater tenminste één interview heeft gegeven over zijn werkzaamheden en dat daarin niets wordt vermeld over weigeren van zijn werk door een van de kinderen of de schenking aan [eiseres] . [eiseres] heeft op haar beurt aangevoerd dat het niet voor de hand zou liggen dergelijke omstandigheden openbaar te maken in de lokale krant.
4.19.
Gelet op het voorgaande staat de schenking door erflater aan [gedaagde] vast. Partijen verschillen van mening omtrent de latere gang van zaken.
Met name [eiseres] beroept zich op latere gebeurtenissen, namelijk dat de klok na afwijzing van het schenkingsaanbod door [gedaagde] in de gang is gehangen en volgens de verklaring van vriendin [B] ‘ [eiseres] ’ vervolgens deze klok ‘kreeg’.
Dat met deze laatste opmerking, voor zover zou komen vast te staan dat dit daadwerkelijk de gang van zaken is geweest, een nieuwe schenking heeft plaatsgevonden, kan in spraakgebruik wellicht worden aangenomen, maar staat juridisch geenszins vast. De bedoeling van erflater om aan ieder van zijn kinderen een zelfde klok te schenken (en dat hij zelfs erg verdrietig zou zijn als dat niet doorging), wordt immers ook met de verklaring van [B] nog benadrukt. Vervolgens is de klok kennelijk bij erflater zelf in de gang geplaatst, daarmee heeft de klok nooit het huis van erflater verlaten. De levering door erflater aan een ander (dan [gedaagde] ) kan dan ook niet worden vastgesteld. Ook in de overgelegde stukken kan geen onderbouwing worden gevonden van de gestelde tweede schenking. Aangezien het [eiseres] is die zich op het (rechts)gevolg van de latere gebeurtenissen heeft beroepen, is het aan haar om daarvoor voldoende aan te voeren. Nu dat niet is gebeurd, moet worden uitgegaan van de, tussen partijen vaststaande, schenking aan [gedaagde] . Daarbij kan [eiseres] zich in dit geval niet op het rechtsvermoeden van artikel 3:119 BW beroepen, nu zij gelet op het voorgaande steeds van de schenking aan [gedaagde] heeft geweten. Voor zover is verwezen naar artikel 3:90 BW, stelt de kantonrechter vast dat [eiseres] weliswaar in de verhouding tussen erflater en [gedaagde] een derde is, maar dat zij geen ouder recht heeft (gesteld).
Het moet er dus wel degelijk voor worden gehouden dat de klok in bezit van erflater is gebleven en dat [gedaagde] (alsnog) levering van de klok kan vorderen.
Tot slot wordt overwogen dat een eventueel beroep op revindicatie en het verweer daartegen van [eiseres] onvoldoende is uitgewerkt om tot toewijzing te kunnen leiden. Immers, gelet op het voorgaande wordt door [gedaagde] in feite nakoming van de overeenkomst met erflater gevorderd. Voor zover (daarnaast) een beroep wordt gedaan op revindicatie ten opzichte van [eiseres] als houder of bezitter, zijn daartoe in ieder geval door [gedaagde] geen stellingen ingenomen en heeft [eiseres] onvoldoende aangevoerd op basis waarvan de vordering desalniettemin zo zou moeten worden begrepen.
4.20.
De vordering tot afgifte van de Barentszklok zal worden toegewezen.
Boedelbeschrijving met onderliggende stukken
4.21.
[gedaagde] vordert in deze procedure dat [eiseres] bevolen wordt om uitvoering te geven aan het testament, meer specifiek door het opstellen van een boedelbeschrijving. Aan deze vordering legt [gedaagde] – kort gezegd – ten grondslag dat [eiseres] op grond van het testament gehouden is om met bekwame spoed een boedelbeschrijving op te maken. Daarnaast vordert [gedaagde] afgifte van stukken waarmee zij de boedelbeschrijving op juistheid kan controleren.
4.22.
Voordat de kantonrechter deze vorderingen inhoudelijk zal beoordelen, dient te worden stilgestaan bij de vraag of de kantonrechter daartoe bevoegd is.
Immers, de vorderingen tot het verstrekken van een boedelbeschrijving en de afgifte van stukken in beginsel vallen onder de competentie van de sector civiel van de rechtbank en niet die van de kantonrechter. Dat geldt in beginsel al omdat het niet gaat om vorderingen die vallen onder artikel 93 Rv (en daarmee expliciet onder de absolute bevoegdheid van de kantonrechter). Het gaat hier bovendien om vorderingen om iets te geven die bij dagvaarding moeten worden ingeleid (artikel 78 lid 1 Rv en artikel 3:296 lid 1 BW).
De kantonrechter zal echter afzien van verwijzing van de vorderingen naar de rechtbank, nu de kantonrechter wel bevoegd is om van de vordering in conventie kennis te nemen. Zij neemt – gelet op de samenhang tussen de vorderingen in conventie en in reconventie – op grond van artikel 97 lid 1 Rv ook bevoegdheid aan om van de vorderingen in reconventie kennis te nemen.
4.23.
Tegen het gevorderde bevel om een boedelbeschrijving op te maken, voert [eiseres] aan dat [gedaagde] geen belang heeft bij haar vordering, omdat zij geen vordering heeft op de nalatenschap vanwege het feit dat [eiseres] gebruik heeft gemaakt van het afvullegaat (zie punt 2.5, de feiten).
Voor zover dat niet zou worden toegewezen, stelt [eiseres] dat zij al voldaan heeft aan haar verplichting om een boedelbeschrijving op te stellen door op 23 augustus 2023 een vermogensopstelling met onderliggende stukken aan de advocaat van [gedaagde] toe te sturen.
4.24.
De kantonrechter stelt voorop dat een executeur bij de uitoefening van haar taken niet alleen bevoegdheden heeft, maar ook verplichtingen, in het bijzonder de in artikel 4:146 lid 2 BW neergelegde plicht om met bekwame spoed een boedelbeschrijving op te stellen. Deze verplichting is door erflater herhaald in de bepaling op pagina 18 van het testament; expliciet is opgenomen dat op [eiseres] de verplichting rust om binnen een jaar na het overlijden van erflater – dus niet later dan 5 november 2023 – een boedelbeschrijving op te maken.
4.25.
[eiseres] kan dan niet worden gevolgd in haar stelling dat [gedaagde] geen belang zou hebben bij het opstellen van een boedelbeschrijving simpelweg doordat [eiseres] gebruik heeft gemaakt van het opvullegaat; ook in dat geval hebben de (overige) erfgenamen belang bij transparantie en hoeven zij geen genoegen te nemen met de enkele stelling dat ‘wat er was valt onder het opvullegaat’. Bovendien is onjuist de stelling namens [eiseres] dat [gedaagde] ‘geen rechthebbende meer is’, de hoedanigheid als erfgenaam komt niet te vervallen met (de stelling van [eiseres] dat er sprake is van) het opvullen van het legaat.
4.26.
In tegenstelling tot wat [eiseres] stelt, heeft zij niet voldaan aan de plicht om een complete boedelbeschrijving op te stellen. Tijdens de zitting heeft [eiseres] verklaard dat zij bepaalde zaken, waaronder boeken en klokken, verkocht heeft of geschonken heeft aan derden. Vast staat dat deze zaken niet in het verstrekte vermogensoverzicht staan. Dat [eiseres] de weggeschonken zaken als ‘oude meuk’ bestempelt, zoals door haar verklaard, maakt nog niet dat deze zaken helemaal niet vermeld hoeven te worden in de boedelbeschrijving. Dit geldt met name nu in deze zaak vaststaat dat een groot deel van de nalatenschap losse spullen betrof, waarvan door [gedaagde] zo onderbouwd mogelijk is aangegeven dat het spullen van waarde betreft. Het geldt des te meer nu voorgaande verklaringen door [eiseres] (pas) ter zitting zijn gedaan nadat de advocaat van [gedaagde] zich sterk had gemaakt om aan te tonen dat er (wel degelijk) zaken zijn verkocht, namelijk onder meer aan hem. Namens [gedaagde] is daarbij nadrukkelijk verwezen naar artikel 3:194 BW. De kantonrechter overweegt dat [eiseres] zich van hetgeen daar is opgenomen zeer bewust dient te zijn in het vervolg van de afwikkeling van deze nalatenschap.
4.27.
Zowel grond van artikel 4:148 BW als op grond van artikel 4:16 lid 4 BW dient [eiseres] [gedaagde] inlichtingen te verschaffen. De hiervoor genoemde informatieplicht impliceert dat [eiseres] [gedaagde] in staat moet stellen om zich aan de hand van de stukken die daarvoor nodig zijn van de inhoudelijke juistheid van de boedelbeschrijving te kunnen overtuigen. Dit betekent dat [eiseres] de posten als vermeld in de boedelbeschrijving zal moeten onderbouwen met schriftelijke bewijsstukken waaruit de waarde van de goederen en schulden volgt.
4.28.
De kantonrechter zal [eiseres] gelet op het voorgaande bevelen om een boedelbeschrijving op te maken conform de wet, bovendien bestaande uit een opsomming van alle goederen en schulden die behoren tot de nalatenschap van erflater, dus op het moment van overlijden, en de waarde van deze goederen en schulden, met onderbouwende stukken.
4.29.
[gedaagde] vordert daarnaast om [eiseres] op straffe van verbeurte van een dwangsom te veroordelen om binnen tien dagen na betekening van het vonnis de onder punt 3.2. van dit vonnis genoemde stukken te verstrekken. De onder de punten a tot en met e genoemde stukken worden geacht onderdeel uit te maken van de boedelbeschrijving.
Dit betekent dat deze afzonderlijke vordering tot het verstrekken van de stukken wordt afgewezen, omdat de gevorderde stukken – met uitzondering van de bankafschriften van erflater van voor en na het overlijden – onderdeel uitmaken van de bevolen boedelbeschrijving met onderliggende stukken.
Het voorgaande geldt zoals overwogen niet voor de bankafschriften van erflater die betrekking hebben op de periode voor en na de datum van overlijden (wél onderdeel van de boedelbeschrijving behoren dus te zijn de bankafschriften met daarop het saldo per de overlijdensdatum). Als vaststaand moet echter worden aangenomen dat [gedaagde] als erfgenaam rechtsopvolger onder algemene titel van erflater is en als zodanig zelfstandig informatie kan opvragen bij de bank, zodat wegens gebrek aan belang niet aan toewijzing van dit onderdeel van de vorderingen wordt toegekomen.
4.30.
Uit het testament kunnen aanvullende verplichtingen voortvloeien voor de executeur. In dit geval is op pagina 18 van het testament bepaald dat de waardering van de goederen en schulden als vermeld in de op te maken boedelbeschrijving in onderling overleg dient plaats te vinden, en dat bij het uitblijven van overeenstemming de waardering dient plaats te vinden door een deskundige, te benoemen door de kantonrechter van de rechtbank van het arrondissement waarin erflater zijn laatste woonplaats had. De gevorderde verklaring voor recht wordt daarom ook voor zover het dit onderdeel betreft toegewezen.
De proceskosten
4.31.
Omdat partijen moeder en dochter zijn en het geschil de afwikkeling van de nalatenschap van hun man respectievelijk vader betreft, zal de kantonrechter de proceskosten compenseren, in die zin dat ieder van partijen de eigen kosten draagt.
5De beslissing
De kantonrechter,
in conventie:
5.1.
wijst de vorderingen af;
in reconventie:
5.2.
veroordeelt [eiseres] om uitvoering te geven aan het testament door een deugdelijke boedelbeschrijving op te maken, die in ieder geval voldoet aan artikel 674 Rv, bestaande uit een opsomming van alle goederen en schulden die behoren tot de nalatenschap van erflater, en de waarde van deze goederen en schulden, voorzien van de onderliggende bewijsstukken van alle goederen en schulden van de nalatenschap van erflater;
5.3.
verklaart voor recht dat de waarde van de tot de boedel behorende zaken in onderling overleg dient te worden vastgesteld en dat indien partijen onderling niet tot
overeenstemming komen, de kantonrechter dient te worden verzocht een deskundige te benoemen;
5.4.
verklaart voor recht dat de Barentszklok met haantjes, zoals beschreven in de stukken van [gedaagde] , in eigendom is overgedragen aan [gedaagde] en beveelt [eiseres] om binnen zeven dagen na betekening van dit vonnis de bedoelde klok in werkende staat aan [gedaagde] af te geven, door afgifte op het kantoor van de advocaat van [gedaagde] - mr. R.G.J.M. Onderdonck, kantoorhoudende aan het adres Breitnerstraat 2F-2, 5611TV te Eindhoven, op straffe van een dwangsom van €100,00 voor elke dag dat [eiseres] daarmee in gebreke is of blijft, met een maximum van € 5.000,00;
5.5.
wijst af wat meer of anders is gevorderd;
5.6.
verklaart dit vonnis wat de veroordelingen betreft uitvoerbaar bij voorraad;
in conventie en in reconventie:
5.7.
compenseert de kosten van de procedure tussen partijen, in die zin dat iedere partij de eigen kosten draagt.
Dit vonnis is gewezen door mr. E.M.C. Mommers en in het openbaar uitgesproken op 26 maart 2026. | Link naar deze uitspraak
|
| | |
|
|